Những đau thương tức tưởi của ngư dân miền Trung
Nguyễn Duy Vinh
24-7-2019
Thảm họa Formosa là một thảm họa môi trường kinh hoàng: cá chết la liệt trên 250 km đường biển, trên 10.000 (mười ngàn) người dân mất phương tiện sinh sống. Thêm vào đó, với tình trạng ô nhiễm tiếp tục, số người dân sống dọc ven 250 km bờ biển đó đã và sẽ còn phải đương đầu với bệnh tật gây ra bởi các độc tố trong các chất xả thải lỏng tuôn ra ngày đêm vào lòng biển từ nhà máy Formosa.
Nhà nước CHXHCNVN vẫn tiếp tục bảo vệ và bao che cho nhà máy gang thép Formosa Hà Tĩnh và cho họ tiếp tục xả chất thải lỏng xuống biển. Đã có hơn cả trăm bài viết về tình trạng ô nhiễm biển gây ra bởi nhà máy Formosa ở Vũng Áng. Độc giả có thể tự Google và tìm đọc những bài này trên mạng.
Phần tôi, để góp phần với cái nhìn của một người có chút vốn liếng về khoa học, tôi có viết 2 bài khi thảm họa kinh hoàng này xảy ra và xin chép xuống đây liên kết để mời quý độc giả nghiên cứu thêm, mặc dù hai bài này khá cũ (xin xem danh sách tham khảo, hai bài [1] và [2]).
Thảm họa môi trường gây ra bởi Formosa là một thảm họa rất lớn. Theo các nhà khoa học Âu Tây, hệ sinh thái biển có thể mất từ vài chục năm đến cả hàng trăm năm mới trở lại bình thường nếu chúng ta ngừng đổ chất độc vào biển. Làm người Việt Nam chân chính, không ai không đau lòng khi đọc được những tin như vậy trên báo chí trong nước và hải ngoại. Lúc đầu nhà nước Việt Nam tìm mọi cách giấu nhẹm tin tức này. Đến khi vỡ lỡ ra, cá chết trắng trôi lềnh bềnh dọc bờ biển và các thợ lặn (ngư dân) địa phương tìm ra ống nước xả thải từ nhà máy Formosa, nhà nước lại vẫn tiếp tục khuyên dân ăn cá và tắm biển an toàn [2]. Đây là phương pháp làm việc vô trách nhiệm của nhà nước Việt Nam.
Thảm họa Formosa gắn liền với việc xâm phạm và chà đạp (tiếng Tây có chữ bafouer thật hay, les droits fondamentaux sont bafoués) những quyền căn bản nhất của con người, những người dân hiền lành thật thà và cần cù sống ven biển từ Vũng Áng đến Lăng Cô trên dải đất yêu quý Việt Nam. Những quyền này được ông Philippe Larochelle diễn giải và phân tích tỉ mỉ trong đơn khiếu nại mà ông (đại diện cho nhóm JFFV, tiếng Việt là Nhóm Công Lý Cho Nạn Nhân Formosa) đã đệ trình lên Ủy Ban Nhân Quyền của Liên Hiệp Quốc vào cuối tháng 05 vừa qua: Trước những sai phạm mới của nhà máy Gang Thép Formosa, Hội Công lý cho Nạn Nhân Formosa JFV vừa chính thức nộp đơn khiếu nại tại Ủy Ban Nhân Quyền Liên Hiệp Quốc.
Những quyền căn bản của hơn 10 ngàn người dân Việt bị bầm dập gồm có: 1. Quyền được sống trong môi trường bình an, trong sạch và lành mạnh, 2. Quyền hưởng thực phẩm sạch và lành mạnh, 3. Quyền được làm việc và phương tiện sinh sống, 4. Quyền được biết những thông tin và quyền được phát biểu và hội họp, 5. Quyền được khắc phục những mất mát một cách hữu hiệu.
Các độc giả có thể tìm đọc đơn khiếu nại này bằng tiếng Anh qua trang mạng của JFFV (ghi trên) để biết rõ ràng thêm những quyền căn bản của người dân thấp cổ bé họng bị chà đạp như thế nào, qua đơn khiếu nại của luật sư Philippe Larochelle.
Theo phân tích của ông Larochelle thì thảm họa Formosa đưa đến những mất mát liên hệ mật thiết với quyền căn bản của con người. Cả nước sôi sục, biểu tình khắp nơi vào những tháng ngày sau thảm họa, người dân thỉnh cầu nhà nước can dự. Vào chiều ngày 30 tháng 06 năm 2016, Formosa đã công khai nhận tội và sẵn sàng bồi thường vật chất 500 triệu đô la Mỹ. Số tiền quá ít ỏi so với những thiệt hại nặng nề mà người dân gánh chịu. Xin chép xuống đây lời tuyên bố của luật sư Lương Trọng Nghĩa (đại biểu quốc hội CHXHCNVN):
“Người dân Việt Nam có quyền hít thở một thứ không khí, tắm một thứ nước biển, ăn một thứ thực phẩm với tiêu chuẩn sạch và an toàn, và tự do đánh cá mưu sinh trên vùng biển của mình như người dân ở Mỹ, ở Úc, ở Đức hay ở Đài Loan. Cái quyền văn minh ấy không thể đánh đổi bằng bất cứ loại ngoại tệ nào, dù là bao nhiêu. Hàng chục triệu người dân Việt Nam theo dõi vụ Formasa suốt mấy tháng qua đã bày tỏ một cách kiên quyết và rõ ràng nguyên tắc này và Chính phủ Việt Nam có đầy đủ trách nhiệm, nghĩa vụ và quyền hạn bảo đảm cái quyền ấy cho nhân dân của mình”.
Nhưng Chính Phủ Việt Nam đã không làm hoặc không làm được gì trong việc bảo đảm những quyền căn bản của người dân. May thay có những hội từ thiện như nhóm CÔNG LÝ CHO NẠN NHÂN FORMOSA (JFFV) được thành lập với mục đích yểm trợ cho công cuộc tìm công lý cho nạn nhân của thảm họa môi trường do công ty Formosa gây nên. Mục tiêu của JFFV là: 1. Đòi hỏi sự đền bù xứng đáng cho các nạn nhân, 2. Đòi hỏi làm sạch các vùng biển bị ô nhiễm, 3. Yểm trợ tinh thần và phương tiện cho những vụ khiếu kiện trong và ngoài Việt Nam. Việc khiếu nại của JFFV đệ trình lên Ủy Ban Nhân Quyền LHQ là một việc đáng làm. Luật sư Philippe Larochelle là một luật sư từng có 20 năm kinh nghiệm đã từng làm việc trong những hồ sơ tố tụng hình sự quốc tế, văn phòng nằm tại Montréal (Canada): http://www.larochelleavocats.com/equipe/philippe-larochelle/
Luật sư Philippe Larochelle chuyên về nhân quyền không chỉ có kinh nghiệm trên 20 năm, ông còn thắng nhiều vụ kiện lớn về nhân quyền như vụ giết người hàng loạt tại Rwanda. Xin xem liên kết dưới đây: http://www.tribunalvoices.org/voices/transcripts/transcript_LAROCHELLE_Philippe_part_01.pdf
Khiếu nại tại Liên Hiệp Quốc chỉ là một trong những hoạt động tranh đấu cho nạn nhân Formosa. Ngày 11 tháng 6 vừa qua, họ đã giúp gần 10,000 nạn nhân qua việc trình đơn kiện Formosa tại Tòa Án Đài Loan. Xin xem liên kết:
Hoặc bản tin của BBC: https://www.bbc.com/vietnamese/vietnam-48590812
Hoặc ngay trên website jffv.org của hội JFFV.
Có thể hiệu quả của việc khiếu nại này đối với nhà nước Việt Nam không có gì to tát và đáng quan ngại vì Việt Nam xưa nay vẫn coi thường những luật lệ quốc tế (như vụ kiện tụng với ông Trịnh Vĩnh Bình và vụ bắt cóc ông Trịnh Xuân Thanh ở Đức gần đây) nhất là những luật lệ động đến nhân quyền người dân. Tuy thế, Việt Nam đã khôn khéo biết tru tréo khi có lợi cho mình, la lên đòi Trung Quốc phải tôn trọng vùng 200 hải lý thuộc đặc quyền kinh tế biển (EEZ) của Việt Nam khi vùng EEZ này bị tàu bè Trung Quốc xâm phạm, dựa trên công ước biển (UNCLOS) của LHQ mà Việt Nam đã ký kết.
Và nói cho cùng thì đây có thể chỉ là bước đầu của JFFV. Tôi nghĩ JFFV sẽ không ngừng tại đây. Nếu nhà nước Việt Nam lờ đi không tuân thủ những khuyến cáo của Ủy Ban Nhân Quyền LHQ, dĩ nhiên UBNQ LHQ sẽ có những biện pháp thích nghi để bắt buộc Việt Nam tuân thủ, dựa trên những cam kết về Công Ước Về Các Quyền Dân Sự và Chính Trị mà Việt Nam đã ký năm 1982.
Làm người dân Việt Nam mà không có một chút cảm xúc cho những gì xảy ra trên chính quê hương mình thì đó là điều rất đáng buồn. Tôi nghĩ chúng ta những người Việt may mắn được sống trên những mảnh đất an lành của nhiều quốc gia trên thế giới, chúng ta được tự do đọc rất nhiều thông tin trên mạng, chúng ta có quyền nghĩ và nói lên tiếng nói của mình mà không sợ nguy hiểm đến tính mạng, chúng ta có bổn phận phải tiếp tục nói lên những bất công (và bất hạnh) mà dân tộc Việt Nam đang gánh chịu.
Danh sách tham khảo:
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét
Lưu ý: Chỉ thành viên của blog này mới được đăng nhận xét.