Hiển thị các bài đăng có nhãn Văn Hoá-Văn Nghệ. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn Văn Hoá-Văn Nghệ. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Ba, 6 tháng 4, 2021

THƯƠNG NHỚ ANH BÙI VĂN BỒNG

 

THƯƠNG NHỚ ANH BÙI VĂN BỒNG


Nhà văn, Đại tá, Blogger Bùi Văn Bồng đã ra đi đột ngột cách đây vừa tròn 3 năm. Tưởng nhớ Anh - xin cùng đọc lại bài viết trong buổi tiễn đưa Anh ba năm trước.

TIỄN BÙI VĂN BỒNG CHUYẾN VIỄN DU CUỐI CÙNG

Lâm Khang 

Sáng nay, 5/4/2018, một nhóm thân hữu Hà Nội khởi hành từ sớm về Xứ Thanh để tiễn biệt Đại tá, Nhà văn, Nhà báo, Thi sĩ Bùi Văn Bồng đi vào cuộc viễn du mới, và là cuộc viễn du cuối cùng của ông. 


Nhà văn Phạm Thành, người đồng châu quận, đồng môn với Đại tá Bồng rời khỏi nhà, khi mà có đến nửa tá nhân viên an ninh canh cửa suốt đêm qua và xông ra ngăn bước anh. Anh phải nói với đám lính này rằng: Báo cáo ngay với sếp của mày, hôm nay Phạm Thành về quê. Lập tức, thông tin này được báo cáo sếp an ninh. Chỉ vài phút sau, sếp phó của họ đã đi xe máy đến nhà Phạm Thành và đưa ra điểm đón xe đi Thanh Hóa. 

Không được may mắn như Phạm Thành, nhà văn Nguyên Bình, con gái Tướng Nguyễn Trọng Vĩnh cũng bị canh cửa cả đêm trước. Sáng sớm, chị bước ra khỏi nhà đã bị chặn lại. Chị cho biết: Bảo nó là đi đám tang, nếu tốt thì đưa đến chỗ có xe đón. Lúc đầu nó đồng ý, lấy xe máy và mũ bảo hiểm cho mình, nó chở đi. Đã ngồi lên xe rồi nhưng một lúc sau, có tên khác ra cản. Nó bảo cấp trên không đồng ý. Mình bảo nó không cho đi đám tang là vi phạm pháp luật và bất nhân. Nhưng chúng nó trơ mặt ra, cứ viện cớ là lính thì phải theo cấp trên. Và thế là nữ sĩ Nguyên Bình đành phải ở nhà...

Đoàn gồm: Đại tá Nguyễn Đăng Quang, Nhà văn Phạm Thành, Doanh nhân Phan Khang, Thạc sĩ Đào Tiến Thi, các nhà giáo Hoàng Hà, Lê Thái Học và Nguyễn Xuân Diện, trực chỉ Thanh Hoa trấn.

Đến nơi, sắp chính ngọ, mặt trời đã đứng bóng. Vội vào viếng Đại tá Bồng. Và chờ đến đầu giờ Mùi (13h00) dự lễ truy điệu, và tiễn đưa Anh ra nơi an nghỉ cuối cùng trên sườn Núi Đỏ, là nghĩa trang làng Duyên Hy quê Anh.

Trước đó, sáng sớm đã có đoàn của Báo Quân Đội Nhân Dân, do một Phó TBT dẫn đầu, và Ông Trưởng ban Đại diện của báo này ở Đồng bằng Sông Cửu Long đã đến viếng. Nhiều bạn văn, bạn nghề báo đã có mặt để tiễn biệt Bùi Văn Bồng.

"Sống dầu đèn. Chết kèn trống". Đám tang anh chỉ có một trống cái, gõ cũng khá khiêm tốn theo từng chặp. Không kèn, sáo, nhị, bát âm như đám ma ở Bắc bộ. Nhạc đám ma được phát ra một cái loa nhỏ, cơ hồ sắp hỏng nên tiếng méo đi nhiều lắm. Nhạc đám ma vốn đã buồn thảm, lại qua một cái loa vừa rè vừa méo tiếng càng thêm thê thảm bi ai. Đã không có nhạc công chơi nhạc, chỉ phát từ máy, mà cái băng ghi âm nhạc đó cũng không đủ nhạc cụ, nên nghe nó đơn quá! Chạnh lòng nghĩ đến một Bùi Văn Bồng ăn sóng nói gió, hào sảng, phóng khoáng và cương cường nhường ấy, mà chỉ có một đám ma khiêm tốn nhường này. 


Cờ phướn trắng bay dẫn đám nghiêng ngả, cơ hồ như loạn. Mà lạ! toàn đàn bà cầm cờ phướn. Phơ phất, phờ phật trong gió núi cuối xuân, càng khắc họa cái sự chùng chình của một linh hồn chưa muốn bước sang cõi khác. 

Đây rồi, Núi Đỏ. Là nơi làng Duyên Hy (hay là Diên Hy?) chôn cả hung táng, cát táng. Núi đá và đất lẫn lộn. Bùi Văn Bồng được xếp cho một chỗ bên cạnh hàng mộ hung táng cả dãy dài chưa kịp mọc cỏ. Huyệt đất đỏ được rải dày tiền âm phủ. Người em Bùi Văn Cẩn ngồi một góc huyệt, nửa như chờ người anh được đưa tới bởi đám đô tùy, nửa như canh không cho người ta đưa anh xuống huyệt. Người đàn ông to lớn ngồi khóc bên huyệt mộ anh, sao mà đau và buồn thảm thế!

. 


Rồi thì cỗ quan tài sơn son cũng được hạ xuống. Và nhanh chóng đất mẹ ôm Bùi Văn Bồng vào lòng, trong tiếng nỉ non thương khóc của vợ con và cô em gái, cùng là tiếng sàn sạt, bồm bộp đất đỏ rơi xuống áo quan. Một cuộc đời đã khép lại. Cho dù Blog Bui Van Bong vẫn còn đó. Còn đó, mà dừng lại vĩnh viễn ở ngày 17 tháng 2 tây lịch. Dằn lòng không dám xót thương nhiều. Thôi. Coi đó là cuộc viễn du của đời Anh. 

Bất giác nhớ tới bài TỐNG HỮU NHÂN của Lý Bạch, lấy đó tự làm an ủi vỗ về:



Thơ rằng:

送友人

青山橫北郭,
白水遶東城。
此地一為別,
孤蓬萬里征。
浮雲遊子意,
落日故人情。
揮手自茲去,
蕭蕭班馬鳴。


Tống hữu nhân

Thanh sơn hoành bắc quách, 
Bạch thuỷ nhiễu đông thành. 
Thử địa nhất vi biệt, 
Cô bồng vạn lý chinh. 
Phù vân du tử ý, 
Lạc nhật cố nhân tình. 
Huy thủ tự tư khứ, 
Tiêu tiêu ban mã minh. 

Dịch nghĩa: TIỄN BẠN

Núi xanh nằm chắn ngang vòng thành ngoài ở phía bắc, 
Nước trắng uốn quanh khu thành ở phía đông. 
Nơi đây một khi đã chia tay nhau, 
Thì như cỏ bồng lẻ loi trôi xa muôn dặm. 
Lòng của kẻ đi (lữ khách) như áng mây nổi, 
Tình bạn cũ sầu như bóng chiều tà. 
Vẫy tay tiễn, chia tay từ đây, 
Tiếng ngựa xa bầy kêu rền rĩ nghe càng thêm xót xa. 

Tản Đà dịch thơ:

Chạy dài cõi Bắc non xanh, 
Thành Đông nước chảy quanh thành trắng phau. 
Nước non này chỗ đưa nhau, 
Một xa, muôn dặm biết đâu cánh bồng! 
Chia phôi khác cả nỗi lòng, 
Người như mây nổi, kẻ trông bóng tà. 
Vái nhau thôi đã rời xa, 
Nhớ nhau tiếng ngựa nghe mà buồn teo.


Nguồn: Tạp chí Ngày nay, số 77, 19-9-1937.


Thôi! Anh đi. Mặc dù anh đã dứt bỏ hết, bỏ về quê sống một mình. Nhưng như thế dường như anh chưa vừa lòng. Anh dứt bỏ trần gian, lặng lẽ ra đi một mình. Anh đi đến một nơi chẳng ai làm phiền anh nữa! Nơi ấy chỉ có thơ và rượu, và những khúc hoan ca dìu dặt ru mãi hồn anh. Dẫu đau xót, và chưa hết bàng hoàng, tiếc thương thắt lòng cũng nén tâm cầu mong anh vân du thênh thang như cỏ bồng xưa ấy....
Đêm 5.4.2018

  





13 nhận xét :

  1. Đau quá! Buồn quá! RIP Anh!!

    Trả lời
  2. Vĩnh biệt Anh - một người tử tế từ khi còn trong quân ngũ,cho đến khi về với tổ tiên, ông bà anh vẫn là người tử tế. Trăn trở của Anh cũng là trăn trở của những người lính nhiều thế hệ.
    Quan tham chết đi là hết sự nhiệp, họ đẻ lại tài sản cho côn cháu họ phá phách. Anh mất đi để lại những trang viết có hồn, không bao giờ chết.

    Trả lời
  3. Thế là xong cuộc viễn du
    Mây trôi man mác cỏ mù mù xanh
    Thắt lòng đưa tiễn biệt anh
    Non Bồng khuất bóng thong dong về trời
    Trọn một đời sống thảnh thơi
    Thanh cao giữa chốn bụi trần đục trong!

    Trả lời
  4. Họ sợ cả khi chết
    Phải canh cửa gác nhà
    Lũ hèn vô tri giác
    Quá quắt bọn sai nha!

    Trả lời
  5. Anh Bùi văn Bồng ra đi, về với lòng Đất Mẹ làm nhiều người thương tiếc.

    Trả lời
  6. Vĩnh biệt anh Bùi Văn Bồng người lính, người cầm bút dũng cảm. Fb Hoàng An.

    Trả lời
  7. Anh có nói với anh Nguyễn Đăng Quang là ra Hà Nội sẽ gặp nhau. Thế mà anh nỡ ra đi sớm để lại trong tôi nỗi nhớ vô hạn. Xin một nén hương lòng đến anh. Rất yêu mến và kính trọng anh Bùi Văn Bồng.

    Trả lời
  8. Vô cùng thương tiếc người anh chưa bao gặp mặt ,chỉ biết anh qua những bài viết của anh ,một cây bút tài năng và can đảm...

    Trả lời
  9. Ông BVB sống hồn nhiên quá - lúc bệnh vẫn vào bện viện của chế độ mà ông đang ra sức phê phán.
    4 năm vừa qua là khoảng thời gian mà BVB blog đem lại cho chúng tôi nơi sinh hoạt rất thú vị.
    Xin vĩnh biệt người tử tế chân chính.

    Trả lời
  10. Vĩnh biệt anh Bồng.
    Hôm nay tôi phải trèo tường mãi mới vào được đến đây viết đôi lỡi tiễn đưa anh.
    Cũng an ủi đôi phần vì tôi còn kịp vào BV 108 thăm anh trước khi anh xuất viện về quê.
    Đời người là hữu hạn, nhưng tình người là vô hạn anh Bồng ơi.

    Trả lời
  11. Phna Liên Khê15:31 7 tháng 4, 2018

    Tôi biết chắc chắn rằng có nhiều người đã đọc những trang báo của Bùi Văn Bồng và những trang báo ấy đã để lại những ấn tượng rất sâu sắc. Đọc xong, người ta phải suy tư rất nhiều và tin rằng đó là sự thật, dù cho là sự thật phũ phàng. Với tôi, anh Bồng luôn là một người tử tế, ngay thẳng.
    Đọc bài của anh Diện viết về đám tang anh Bồng, tôi thấy lòng mình tê tái. Một sĩ quan cao cấp đã về hưu, một nhà văn, nhà báo tài hoa có nhiều giải thưởng văn học và báo chí, sao được tổ chức tang lễ quá đơn giản như thế được?
    Theo tôi biết, quân đội ta có quy định cụ thể về tổ chức lễ tang cho sĩ quan cao cấp (kể cả đã về hưu) và tổ chức Đảng, hội Cựu chiến binh cũng phải có trách nhiệm. Phông chữ lẽ ra phải đề "Vô cùng thương tiếc Đại tá Bùi Văn Bồng" chứ sao lại ghi "Tang lễ đồng chí Bùi Văn Bống"? Lại còn tiêu binh túc trực quan tài, xe pháo... nữa chứ!

    Trả lời
  12. Lê Tri Điền.10:40 4 tháng 4, 2021

    Vô cùng tiếc thương anh...

    Trả lời
  13. Những con người không chết !

    Trả lời

Thứ Năm, 21 tháng 1, 2021

HỘI NHÀ VĂN HÀ NỘI CÓ CHỦ TỊCH MỚI: TRẦN GIA THÁI

 

HỘI NHÀ VĂN HÀ NỘI CÓ CHỦ TỊCH MỚI: TRẦN GIA THÁI


 HỘI NHÀ VĂN HÀ NỘI CÓ CHỦ TỊCH MỚI

Hội Nhà văn Hà Nội vừa đại hội xong trong 1 ngày hôm nay. Trước Đại hội, Chủ tịch Hội Nhà văn Hà Nội là Nữ nhà văn Nguyễn Thị Thu Huệ xin thôi; cùng đó là Nhà văn Hữu Việt cũng xin thôi vì cả hai đều đang là Uỷ viên BCH Hội Nhà văn VIệt Nam.

Đại hội đã bầu bán chóng vánh bầu ra BCH hội, rồi BCH bầu ra Chủ tịch Hội là ông Trần Gia Thái, nguyên Tổng Giám đốc Đài truyền hình Hà Nội và Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam.

Trần Gia Thái (dân mạng gọi là Chần Da Thái) thời gian làm TGĐ đài Truyền hình Hà Nội đã làm nhiều phóng sự, tin bài bôi nhọ và vu khống các trí thức tham gia biểu tình phản đối Trung Cộng gây hấn trên Biển Đông. Việc này khiến nhiều người biểu tình đã kiện Đài ra toà án Quận Đống Đa và kéo đến đòi gặp Trần Gia Thái tại trụ sở cơ quan. 
 
Xem các tin bài liên quan đến Trần Gia Thái:

Chủ Nhật, 12 tháng 8, 2012

MỘT VIỆT KIỀU THỤY SỸ YÊU CẦU ĐÀI TRUYỀN HÌNH HÀ NỘI XIN LỖI

Biểu tình phản đối Đài Truyền hình Hà Nội tại số 3-5 Huỳnh Thúc Kháng, HN ngày 21.10. 2011 CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAMĐộc lập – Tự do – Hạnh phúc_________________________ Biên Hòa, ngày 10 tháng 08 năm 2012 ĐƠN KHIẾU NẠI Kính gửi: Ông Trần Gia Thái, Giám đốc Đài Phát thanh và Truyền hình Hà Nội,Địa chỉ: Số 03 – 05 Huỳnh Thúc Kháng,...
Đọc tiếp...

Thứ Năm, 9 tháng 8, 2012

LÒNG YÊU NƯỚC ĐÃ BỊ LỢI DỤNG NHƯ THẾ NÀO?

Lòng yêu nước đã bị lợi dụng như thế nào? Hoàng Ninh Những ai trực tiếp chứng kiến cuộc biểu tình sáng ngày 5/8/2012 tại Hà Nội mới hiểu được bộ mặt thật của Đài truyền hình Hà Nội đằng sau cái thông tin “quần chúng nhân dân và lực lượng an ninh đã phát hiện và bắt quả tang một số đối tượng đang phát trả tiền công cho những người biểu...
Đọc tiếp...

Thứ Tư, 8 tháng 8, 2012

ĐƠN TỐ CÁO ĐÀI TRUYỀN HÌNH HÀ NỘI VU KHỐNG NGƯỜI BIỂU TÌNH

Toàn văn Đơn tố cáo Đài Truyền hình Hà Nội CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAMĐộc lập – Tự do – Hạnh phúc_______________________ Hà Nội, Ngày 7  tháng 8 năm 2012 ĐƠN TỐ CÁO ĐÀI PHÁT THANH VÀ TRUYỀN HÌNH HÀ NỘITHÔNG TIN SAI SỰ THẬT, VU KHỐNG NHỮNG NGƯỜI BIỂU TÌNH PHẢN ĐỐI TRUNG QUỐC XÂM LƯỢCNgày 5 tháng 8 năm 2012 tại Hà Nội Kính...
Đọc tiếp...

Thứ Ba, 7 tháng 8, 2012

NGƯỜI BIỂU TÌNH PHẢI HẾT SỨC CẢNH GIÁC!

Vẫn rất cần cảnh giác! Nguyễn Đình Ấm Thời sự trưa ngày 5/8/2012 phát thanh viên đài phát thanh truyền hình Hà Nội (HTV) đọc tin về biểu tình ở Hà Nội chống Trung Quốc với giọng gay gắt và rất tự tin: “…Xin chuyển sang một thông tin quan trọng khác… Trần Gia Thái Đáng chú ý là trong cuộc tụ tập sáng nay, quần chúng nhân dân và lực lượng...
Đọc tiếp...

Thứ Tư, 28 tháng 12, 2011

ÔNG TRẦN GIA THÁI ĐƯỢC TẶNG HUÂN CHƯƠNG LAO ĐỘNG

Ngày 28 tháng 12 năm 2011, Đài Phát Thanh – Truyền hình Hà Nội đã tổ chức tổng kết công tác năm 2011, đón nhận cờ đơn vị dẫn đầu phong trào thi đua 2010 của Thủ tướng Chính phủ. Trần Gia Thái Năm 2011, Đài PT-TH Hà Nội đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ tuyền truyền các vấn đề kinh tế - xã hội của thành phố.... Thông qua các loại hình...
Đọc tiếp...

4 nhận xét :

  1. Nhìn đôi mắt ông này là thấy “LƯƠN” rồi

    Trả lời
  2. Nét mặt “xôi thịt”

    Trả lời
  3. Ơ! thằng cha này có thấy viết lách gì đâu? Ăn no ở đài TH Hà nội, chui vào hội nhà báo VN. Nay hết thời lại chui vào hội nhà văn HN. Không biết đến khi nào TRẦN DA THÁI chui vào HÓA THÂN HOÀN VŨ nhỉ?

    Trả lời
  4. "Giới nhà văn, nhà báo Hà nội quá biết khả năng thơ văn của TRẦN GIA THÁI lâu nay. Đã gọi anh với nghệ danh TRẦN DA GIÁI. Những tưởng anh đã về hưu năm yên tiêu hóa khối tài sản tham nhũng được của thời TGĐ đài TH Nà Nội.Nhưng không. Anh vẫn chui ra khỏi ổ. Và gáy!
    Trên đây là comment của Nặc danh10:34 14 tháng 1, 2021 ở trang :Trần Mạnh Hảo ĐỌC TẬP THƠ CỦA HOÀNG GIA THÁI.
    Một cái còm thật thú vị các bạn ạ !

    Trả lời

Thứ Năm, 7 tháng 1, 2021

THƯƠNG NHỚ NGUYỄN TRỌNG TẠO - TRÒN 2 NĂM ĐI XA

 

THƯƠNG NHỚ NGUYỄN TRỌNG TẠO - TRÒN 2 NĂM ĐI XA 


Thương nhớ Nguyễn Trọng Tạo

Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo đã đi xa được tròn 2 năm (7/1/2019 - 7/1/2021). Bẩm sinh tài hoa, Nguyễn Trọng Tạo không chỉ nổi tiếng vì thi ca mà còn được yêu mến trong lĩnh vực âm nhạc với hai ca khúc quen thuộc “Làng quan họ quê tôi” và “Khúc hát sông quê”. Lá cờ "THƠ" hàng năm treo ở Văn Miếu mỗi khi có Ngày Thơ là do Anh vẽ. 

Tưởng nhớ Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo, xin cùng đọc lại 2 bài thơ Anh:

NHÂN DÂN

Thơ Nguyễn Trọng Tạo

Có thể thay quan, không thay được Nhân Dân
Thay tên nước, không thể thay Tổ Quốc
Nhưng sự thật khó tin mà có thật
Không thể thay quan dù quan đã thành sâu!

Quan thành dòi đục khoét cả đất đai
Vòi bạch tuộc đã ăn dần biển đảo
Đêm nằm mơ thấy biển Đông hộc máu
Những oan hồn xô dạt tận Thủ Đô

Những oan hồn chỉ còn bộ xương khô
Đi lũ lượt, đi tràn ra đại lộ
Những oan hồn vỡ đầu gãy cổ
Ôm lá cờ rách nát vẫn còn đi

Đi qua hàng rào, đi qua những đoàn xe
Đi qua nắng đi qua mưa đi qua đêm đi qua bão
Những oan hồn không sức gì cản nổi
Đi đòi lại niềm tin, đi đòi lại cuộc đời

Đòi lại những ông quan thanh liêm đã chết tự lâu rồi
Đòi lại ánh mặt trời cho tái sinh vạn vật…
Tôi tỉnh dậy thấy mặt tràn nước mắt
Nước mắt của Nhân Dân mặn chát rót vào tôi.

Ôi những ông quan không Dân trên chót vót đỉnh trời
Có nhận ra tôi đang kêu gào dưới đáy
Cả một tỷ tôi sao ông không nhìn thấy?
Vì tôi vẫn là người mà ông đã là sâu?…

10/2012.


THỜI MẠT

Vua kém tài thiếu đức
Quan thả sức lộng quyền
Coi dân như cỏ rác
Công lý thì đảo điên

Chức từ to đến nhỏ
Mua bán thành chợ đêm
Làm giàu bằng dự án
Làm mõ cũng moi tiền

Thi nhau xây biệt phủ
Đâu chỉ đám “hoà thân”
Những đại án nghìn tỷ
Chung thân cũng đếch cần

Nay chia bè kéo cánh
Mai lập hội ủ mưu
Ghét nhau không nhìn mặt
Vẫn kính thưa kính mời

Dân ngửa mặt kêu trời
Trời làm ngơ làm điếc
Chén rượu trên bàn tiệc
Thuốc độc đã sủi tăm

Một vương triều nát tan
Nước chia ba chia bảy
Dân đầu rơi máu chảy
Sặc tiếng cười ngoại bang

Thời mạt vết mực đen
Bôi bẩn vào pho sử
Ai là người chăn dân
Thoát con đường “tử lộ”?...

18.7.2017

NHÀ VĂN TẠ DUY ANH RA SÁCH MỚI

 

NHÀ VĂN TẠ DUY ANH RA SÁCH MỚI

ĐẤT MỒ CÔI

Tạ Duy Anh

Theo lời mẹ tôi kể thì đáng lẽ tôi đã chết khi mới ba tháng tuổi. Trên đường đem tôi về nhà sau khi bệnh viện huyện trả lại, bà nội và mẹ đã “vứt” tôi dưới gốc cây đa giữa đồng. Sau này cả bà nội và mẹ đều tin rằng, vào đúng lúc ấy có vị Bồ Tát nào đó vãng du và đã thương xót một sinh linh khốn khổ có thể phải rời trần gian quá sớm mà cho tôi tiếp tục được sống làm người! 

Hồi bé và cả khi đã lớn, mỗi khi đau ốm khiến tôi kêu ca, mẹ thường động viên theo cách của bà khi bảo: “Con sống thêm được ngày nào là lãi ngày ấy rồi!”

Trong mỗi đời người, khi qua đủ một Hoa giáp (60 năm), luôn là cái mốc kỳ diệu. Bởi sau đó bắt đầu một chu trình hoàn toàn mới. Với tôi thì cái mốc đó càng vô cùng quan trọng. Và tôi dự định sẽ tặng cho chính mình một món quà bằng cách in một cuốn sách. 

Trong 5 bản thảo đã hoàn chỉnh, đều có thể đưa thẳng xuống nhà in bao gồm một tự truyện, một hồi kí, hai tiểu thuyết và một tập truyện ngắn, tôi quyết định chọn ĐẤT MỒ CÔI. Nó là cuốn sách tôi triền miên nghĩ nhiều nhất, viết cực nhọc nhất (chỉ riêng mấy chục trang cuối tôi đã phải xóa đi viết lại không dưới 30 lần). Nó ra đời (và phải ra đời) không nhằm cầu danh (cầu lợi thì chắc chắn không rồi), mà là cách để tôi báo đáp trời đất, trả nợ tổ tiên đã cho mình sống, đã bao dung, che chở phù hộ độ trì và tha thứ cho mọi lỗi lầm làm người của mình.

Và nó, cuốn sách kỉ niệm đó, dứt khoát phải khai sinh tại Nhà xuất bản Hội nhà văn, nơi tôi có những năm tháng đẹp đẽ với văn chương. Bằng trải nghiệm, tôi nhận ra nơi đó cũng là mảnh đất tốt cho mọi ý tưởng sáng tạo. Nó sẽ càng hoàn hảo hơn, khi người kí duyệt in là nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, cùng với bức chân dung ông đã vẽ tôi qua trí nhớ. 

Nguyễn Quang Thiều là người không chỉ đam mê sáng tạo, nhiều năng lượng sáng tạo, mà còn luôn đau đáu về sự phát triển của nền văn học nước nhà. Ông thể hiện điều đó bằng nhiều cách, trong đó có việc chăm chút nâng đỡ những người viết trẻ, thậm chí từ lúc họ còn là trẻ con. Với nhiều cây bút quan trọng của nền văn học Việt (gồm cả những nhà văn đang sống ở nước ngoài), ông luôn có cách đối đãi riêng. Ông không ngừng “sưu tầm” họ! Chính ông khích lệ nhà văn Bảo Ninh hoàn thành cuốn tiểu thuyết Đường về, với lời đặt hàng không thể cảm động hơn. Để Bảo Ninh hết đường lùi, ông tìm mọi cách in chương đầu tiên của cuốn tiểu thuyết đó trên Viết & Đọc. 

Bằng mối quan hệ đầy trọng thị nhau giữa chúng tôi, với tính cách mạnh mẽ có thể nói là hùng tâm tráng chí, với sự cầu thị thường trực những tác phẩm văn học nghiêm túc và với vị thế trách nhiệm hiện nay, chỉ cần biết ĐẤT MỒ CÔI là tác phẩm quan trọng của tôi, ông sẽ lập tức kí duyệt để nó ra đời thuận lợi. Nhưng chính sự ưu ái biết trước đó lại khiến tôi cảm thấy bị áp lực nặng nề. Vì thế, khi trao bản thảo ĐẤT MỒ CÔI cho đối tác, tôi yêu cầu họ giữ hoàn toàn bí mật về tác giả, để cuốn sách ra đời theo quy trình bình thường, như mọi bản thảo khác. Cho đến khi cuốn sách chính thức lên sạp, không một ai ở Nhà xuất bản biết tôi là tác giả của ĐẤT MỒ CÔI. 

Đôi khi tôi có chút băn khoăn rằng hình như mình đang làm điều không phải với những người yêu quý mình (chẳng hạn một vài người đặc biệt thân thiết hoàn toàn chính đáng khi trách tôi đã khách khí với họ). Giờ thì mọi sự đã an bài, tôi chả biết phải nói gì với họ và có lẽ nói gì cũng không còn cần thiết nữa, vì vậy tôi xin được họ thứ lỗi. 

Để không ai phải suy đoán, tôi xin nói ngay về cái bút danh CỔ VIÊN. Nó được ghép lại từ tên làng bên nội CỔ HIỀN và làng bên ngoại ĐÀO VIÊN của tôi. Tôi đã mong muốn một lần bắt chước Nam Cao làm điều này từ lâu, như để bày tỏ lòng thành kính với các đấng sinh thành và đây là cơ hội không thể tốt hơn.

Tôi không thể làm được gì nếu không có sự phù trợ của các đấng thánh thần mà tôi hằng tin.
Xin cảm ơn nhà xuất bản Hội nhà văn đã cho tôi cơ hội xuất bản cuốn sách này.

Không lời cảm tạ chân thành nào của tôi đủ để thể hiện lòng tri ân Giám đốc-Tổng biên tập, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, cùng với biên tập viên Đào Quốc Minh. 

Cảm ơn Công ty Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam, đã thêm một lần nữa cho tôi cảm nhận hoàn hảo về cách ứng xử đầy tinh thần thượng tôn SÁCH.

Cảm ơn biên tập viên Nguyễn Hoàng Diệu Thủy, người luôn cho tôi sự yên tâm tuyệt đối về khả năng thẩm định tinh tế, sâu sắc.

Cảm ơn Họa sỹ Doãng Hoàng Kiên và nhóm thiết kế mỹ thuật của Công ty Nhã Nam, về tính chuyên nghiệp và sự thấu hiểu.

Cảm ơn linh mục Trần Minh Thực đã cung cấp cho tôi Lời Chúa nguyên bản tiếng Latin cổ.

Cảm ơn hai cháu Lê Quỳnh Anh và Lê Hương Thảo, bằng đức tin thánh thiện của những CHIÊN NGOAN, đã cầu nguyện cho sự ra đời suôn sẻ của cuốn sách.

Cảm ơn bạn đọc xa gần luôn cho tôi lý do và động lực mỗi lần ngồi xuống bàn viết.

Thứ Tư, 17 tháng 6, 2020

'Đọc văn Nguyễn Huy Thiệp là nhận ra chân dung xã hội thời ấy'

'Đọc văn Nguyễn Huy Thiệp là nhận ra chân dung xã hội thời ấy'

Hình do Đỗ Quang Nghĩa cung cấpBản quyền hình ảnhHÌNH DO ĐỖ QUANG NGHĨA CUNG CẤP
Image captionNguyễn Huy Thiệp ở Đức, Limburg, mùa xuân năm 2000, 50 tuổi, cùng kỹ sư Đỗ Quang Nghĩa (đeo kính) và con trai kỹ sư Nghĩa
Ba mươi năm trước, biết Nguyễn Huy Thiệp làm việc ở phố Lê Thánh Tông, Hà Nội, tôi chủ động tìm tới, xin gặp. Sau đó tôi còn qua nhà ông ở làng Cò, ven Hà Nội, thậm chí, đến bữa, còn được ông cho ăn cơm cùng gia đình.
Khi ấy Nguyễn Huy Thiệp đã nổi tiếng lắm, thậm chí theo tôi là nổi tiếng nhất trong lịch sử văn học Việt Nam, nhưng ông rất giản dị. Người hâm mộ ông mà cứ như tôi thì sức đâu mà tiếp đãi. 
Nhưng nhà văn Việt Nam, nói cho ngay, sống bằng văn chương thì siêu sao với ai.
Sau này tôi còn qua nhà ông nhiều lần, còn thấy tượng Phật Bà của ông, xi măng cốt thép (?), phảng phất gương mặt ca sĩ Khánh Ly, "Người đàn bà góa của chiến tranh Việt Nam“, không nhớ ai, văn sĩ miền Nam trước 1975, gọi bà như vậy. 
Trong tiếng hát của bà, nghe ra nỗi đau quá sức chịu đựng của con người.

Nỗi đau thân phận Việt Nam

Nỗi đau ấy, và còn hơn cả nỗi đau của nội chiến 20 năm ấy, cảm thấy rất rõ trong văn Nguyễn Huy Thiệp.
Ông thương những thân phận đàn bà, thân phận đàn ông, cả thân phận lãnh tụ và hơn thế, thân phận dân tộc! Thương cái tương lai bế tắc của dân tộc từ thời điểm ấy, mà lại là cán bộ nhà nước, quá lạ và quá độc.
Dân tộc cụ thể là ai, khó biết, nhưng chính quyền thì chạm nọc, người ta khám nhà ông như để tìm đồ quốc cấm, tịch thu nhiều bản thảo, và không có ý định hoàn trả. 
Với họ thì đám giấy ấy có nghĩa lý gì? Nhân đây muốn thêm, phim Xích Lô của Trần Anh Hùng, 1995, là mượn ý tưởng của Nguyễn Huy Thiệp nhưng cho tới nay chưa thấy ai nói.
12 năm sau những lần gặp Nguyễn Huy Thiệp ở Hà Nội, tôi đón ông về nhà tôi ở Limburg, Đức. 
Nước Việt sang trang vì nước Mỹ kia bỏ cấm vận. Chuyến đi sang Đức ấy của ông do giáo sư văn chương Günter Gieselfeld, một người hâm mộ Văn hóa Việt, tổ chức vào mùa xuân năm 2000.
Hâm mộ Việt Nam thì hay hơi hâm, ở đây tôi không khẳng định trường hợp này. 
Ông Gieselfeld thì thạo "cái nước mình“ ở mức hơn là 'hơi hơi'. Ông ta biết rằng giả như đại sứ Đức ở Hà Nội định sửa sang dinh thự Pháp để lại ở phố Trần Phú thì phải xin phép hai thứ. Phía Việt Nam sẽ gạt đi một thứ, cái còn lại là cái mà người Đức muốn.
Định bụng mời Nguyễn Huy Thiệp, ông Gieselfeld đến ban đối ngoại của Hội Nhà văn Việt Nam. Người phụ trách ban là nhà thơ Phạm Tiến Duật. Hết buổi đón tiếp, mấy tiếng sau, ông Phạm Tiến Duật ra tối hậu thư: nếu vậy phải mời "cả tôi đây“ (nghĩa là Phạm Tiến Duật), và Y Ban, và nữ thi sĩ X. 
Bởi thế đoàn sang Đức đợt ấy là bốn người. 
Nữ thi sĩ X gần như chỉ theo để điếu đóm, kể cả giặt giũ cho trưởng đoàn là Phạm Tiến Duật, nghe đâu như chị ấy là công an ngầm, đi để làm bánh lái, hướng con tàu là phái đoàn đi đúng lối.
Nữ văn sĩ Y Ban thì kể đi kể lại trên máy bay mấy câu chuyện khiếm nhã, mà với một người suýt theo ngành y như chị thì hình như là bình thường.
Phạm Tiến Duật khi ấy đã già, còn làm ưa làm duyên khi nói, và, trong lúc thân tình ở nhà anh Trần Cung tại Sulzbach-Rosenberg, bang Bavaria có khoe băng ca nhạc của ca sĩ TL, là người lúc ấy ông đang yêu.
Tour công cán của đoàn qua nhiều nơi, cuộc gặp gỡ ở nhà anh Trần Cung chủ yếu/chỉ có những người hâm mộ, tôi là một trong số đó.
Đêm ngủ lại tại nhà anh Cung. Sáng hôm sau, lúc mọi người chưa dậy tôi rủ anh Thiệp đi dạo trong công viên trước nhà anh Cung, trong tiếng chim và trong sương sớm.
Ít hôm sau đoàn lại có show ở Frankfurt am Main, gần nhà tôi. Cuối buổi, các thành viên của đoàn hẹn nhau hôm sau gặp nhau ở nhà giáo sư Gieselfeld lúc 16h00, còn thì tùy nghi di tản. 
Anh Thiệp giản dị nói, “Tôi về nhà Đỗ Quang Nghĩa“.
Trải bao nhiêu năm quen anh Thiệp tôi không thấy anh kiêu ngạo bao giờ. 
Theo kinh nghiệm cá nhân tôi biết không nhất thiết phải quen các văn nghệ sĩ khi mình hâm mộ họ. Văn nghệ sĩ lúc sáng tác và biểu diễn là ở trạng thái xuất thần, lúc đó họ cao hơn, rộng hơn, sâu hơn, con người thường nhật. 
Sự giản dị trong phong cách Nguyễn Huy Thiệp khiến tôi càng thích đọc văn anh.
Tối hôm đó, anh nói chuyện về người vợ của mình, rằng chị vốn là hoa khôi của khóa sư phạm năm ấy. Rằng khi hai vợ chồng, là giáo viên, được quay về Hà Nội thì vất vả lắm. 
Đôi bên nội ngoại có bốn ông bà già. Thêm hai đứa con trai, gánh nặng gia đình thật đáng sợ. Nhưng giờ thì bọn trẻ đã lớn, và "đã chôn hết các cụ rồi”.
Hình do Đỗ Quang Nghĩa cung cấpBản quyền hình ảnhHÌNH DO ĐỖ QUANG NGHĨA CUNG CẤP
Image captionBát Tràng, Hà Nội, nhà văn Nguyễn Huy Thiệp vẽ Đỗ Quang Nghĩa trên đĩa đất (sau mới nung, men rạn), năm 2004
Trên bàn thờ nhà tôi hồi đó có đến ba bát hương, cúng gia tiên, thổ công, tiền chủ… Anh Thiệp bảo cần gì nhiều thế, cốt lòng thành, một bát hương là đủ. Kể từ đó nhà tôi chỉ để một bát hương.
Chuyện trò rôm rả, anh nói về những ngày đầu cầm bút. Viết xong những truyện ngắn đầu tiên anh đưa cho họa sĩ Hồng Hưng xem. Họa sĩ bảo "mày viết thế này thì hay nhất Việt Nam rồi.“
Sáng hôm sau, anh cùng chúng tôi đi thăm phố cổ của Limburg, buổi chiều đánh xe đưa anh đi Marburg, nơi ở của Gieselfeld.
Mấy năm sau người Đức tổ chức một cuộc hội thảo văn hóa hoành tráng hơn ở Berlin, tại Nhà Văn hóa Thế giới “Haus der Kulturen der Welt”, phần về Việt Nam là một trong các mục của chương trình chứ không phải nội dung duy nhất. 
Khi ấy độ thất sủng của Nguyễn Huy Thiệp nặng hơn hồi năm 2000. Giết nhầm hơn bỏ sót, các văn sĩ miền bắc Việt Nam không ai được xuất ngoại. Bọn xấu miệng không thể bảo đấy là chèn ép một cá nhân nào.

Còn mãi những câu văn ám ảnh

Năm 2004 tôi mới có dịp về Việt Nam, gặp Nguyễn Huy Thiệp ở làng Cò, lại còn được ăn bữa trưa do anh nấu. 
Sau bữa, anh đang quét nhà, quay lại chuyện văn, tôi bảo người ta không biết xếp anh vào phong trào, chủ nghĩa nào, vì anh không vừa vào khuôn khổ nào cả. Anh cười, bảo thế thì tốt quá! 
Biết anh có tài ký họa trên đất rồi nung thành gốm tôi xin được anh ký họa. 
Hà Nội khi ấy điện thoại cầm tay đã khá tràn lan, và một buổi thuận cho anh, anh gọi điện cho tôi, đón nhau ở quán cà phê Deli trước quảng trường nhà hát lớn Hà Nội. 
Hình do Đỗ Quang Nghĩa cung cấpBản quyền hình ảnhHÌNH DO ĐỖ QUANG NGHĨA CUNG CẤP
Đấy là lần đầu tôi đến Bát Tràng. Vẽ coi như xong, anh bảo tôi thích đưa câu thơ nào của tôi để anh viết lên đĩa, ấy vậy mà tôi không nghĩ ra câu nào cả. 
Đợt anh sang Đức sau đó, tôi không đến gặp được, lại mè nheo anh gửi qua bưu điện chiếc đĩa Bát Tràng ấy. Ô, có vài người hâm mộ như tôi cũng mệt thật.
Năm 2015, tình cờ cùng đến một triển lãm tranh ở phố Hai Bà Trưng, Hà Nội tôi quan sát được hai bậc kỳ tài dắt nhau qua phố Tràng Thi: Nguyễn Bảo Sinh và Nguyễn Huy Thiệp. 
Đợt ấy, ông vừa qua đột quỵ, đi lại phải chống gậy. Ông Nguyễn Bảo Sinh nói với tôi rằng ông là người gọi hồn chó mèo chết nhất Hà Nội thời điểm ấy. Thú cưng chết, người ta tìm đến ông làm lễ cho hồn con vật thanh thoát. Ông Sinh, hơn ông Thiệp 10 tuổi, lúc đó đã 75, vẫn cứ là hoạt bát. Nhân duyên tình bạn của hai ông đến nay đã quá 30 năm, là chuyện xưa nay hiếm.
Những câu văn đầy chất thơ, những câu thơ đầy chất văn và cái nhìn sâu thẳm và thất vọng về cuộc đời người Việt. Những câu văn của ông, do vậy có thể thuộc được, như thuộc một đoạn thơ, và nó ám ảnh. Truyện, đành là thường cốt tích, chuyện của Nguyễn Huy Thiệp sau khi biết cốt rồi vẫn có thể đọc lại, bất kỳ đoạn nào, và vẫn nhận ra từng câu, từng đoạn bất chợt ấy biết bao là chiêm nghiệm đắng cay, thông tuệ, như người ta bói Kiều.
Trong truyện ngắn Vàng Lửa ông để nhân vật của mình suy tưởng thế này: "Sẽ đến lúc nền chính trị thế giới giống như món nộm suồng sã, khái niệm thanh khiết ở đấy vô nghĩa.“ 
Ô, đó là chính trị thế giới, hay chính trị trong nước bây giờ? Và biết đâu nó còn kéo dài không biết đến bao giờ.
Ông Lenin khen ông Lew Tolstoi là tấm gương phản chiếu cách mạng Nga. 
Mặc kệ câu nói kia có đúng cho Tolstoi không, nhưng: soi tấm gương văn Nguyễn Huy Thiệp trong những năm tháng của thập kỷ 1990 ta nhận ra chân dung xã hội thời ấy. Mà thời ấy, dẫu đang đà xuống dốc, xã hội dường như còn có đường, có nét, còn dễ miêu tả?
Sau Nguyễn Huy Thiệp - tôi nghĩ khi nghe tin anh lâm bệnh - văn học Việt không thể nào như trước.
Bài viết thể hiện quan điểm và cách hành văn riêng của kỹ sư, nhà thơ Đỗ Quang Nghĩa ở Berlin, Đức.

Chủ đề liên quan