Trục trặc xảy ra trong thực thi chính sách…

11/10/2021

Lê Quang

10-10-2021

Trục trặc xảy ra trong thực thi chính sách vì một lí do đơn giản là chính sách không (chưa) được thiết kế để nhắm tới đối tượng cụ thể. Về nguyên lý thì ta nên nhìn nhận thẳng thắn như thế chứ không nên mang các yếu tố tình cảm hay tình thương vào.

Ví dụ như một xã hội không có tiêu chuẩn cho chó mèo, thì ta không thể kì vọng rằng một ai đó sẽ hành động với chó mèo theo cái cách mà chúng ta nghĩ là nó nên là. Hiển nhiên, có thể có sự phê phán về đạo đức nhưng nó thường có tác dụng tối thiểu.

Chính sách là công cụ để người ta có guidance – phương pháp xử lý tình huống. Bởi vì con người có cách nhìn nhận rất khác nhau giữa cá nhân và cá nhân, giữa cá nhân và tập thể cho nên hành xử cũng khác nhau nếu thiếu đi tiêu chuẩn ứng xử.

Do đó, nếu ta muốn người ta đối xử tử tế với động vật (và cả con người nữa chẳng hạn) thì điều chúng ta nên làm là thúc đẩy các chính sách được thiết kế cho đối tượng ấy.

Ví dụ như ở Đức, chính sách cho chó mèo là cụ thể. Chó (vật nuôi) phải được trải qua huấn luyện bắt buộc để được ra đường, biết đi theo tín hiệu giao thông, biết nghe lệnh của người, biết lên tàu lên xe thì phải nằm gọn vào một góc và phải đeo rọ mõm. Trong thời gian dịch bệnh, chó là đối tượng được chính sách Đức ưu tiên, biểu hiện ra ở chỗ là nhà ai có chó thì được phép dắt chó đi dạo vào tất cả mọi ngày (trong khi người ra ngoài phải có giấy trình bày lí do).

Nếu không có chính sách được thiết kế riêng cho đối tượng cụ thể thì ta khó có thể ngăn cản bất kì ai thực hiện bất kì điều gì – mà họ cho rằng như thế là đúng. Một xã hội được xây dựng bằng tiêu chuẩn chứ không phải từ khả năng rung động về “cảm xúc” – thứ được coi là không đồng đều giữa mọi cá nhân.

Người nghèo cần có chính sách được thiết kế riêng, người giàu cần chính sách thiết kế riêng, trẻ em cần chính sách cho trẻ em, người già cần chính sách cho người già, cây cối có chính sách của cây cối, chó mèo có chính sách của chó mèo. Nó không phức tạp đến mức mà đứng trước một vấn đề có kẻ khóc người cười. Đó là cách mà xã hội tiến lên, đáng tiếc là xã hội phát triển bằng “hành động” chứ rất hiếm khi chỉ bằng sự “cảm động”.

Một xã hội chỉ biết “oà khóc” hay “ém lệ” khi đau đớn mà không có khả năng thúc đẩy chính sách triệt để thì chỉ ngang với một lớp mẫu giáo (bé) mà thôi.