Nhân vật của năm, của đại hội XIII: Phạm Minh Chính | Tiếng Dân
Quan sát một lộ trình bắt đầu rời Bộ Công an của ông Phạm Minh Chính, thấy rõ, ông đã chuẩn bị tình huống này cho mình không phải một tháng hay một năm. Ông tích lũy di sản cả về thực tiễn (phát triển Quảng Ninh) và cả về chính trị như là một nhà cải cách (cho dù những cải cách về công tác cán bộ của ông ở QN là còn cần phải thảo luận nhiều về lý luận).
Ông Hoàng Ngọc Nhất hẳn đã rất tinh khi chọn ông Chính làm thư ký. Nhưng ít có một thư ký nào khi “sếp” mình “rớt đài” không những không “việt vị” mà còn tiến rất xa hơn “sếp”. Phần sau trong sự nghiệp của ông có vai trò rất đáng kể của ông Nguyễn Tấn Dũng.
Tháng 5-1998, tôi lên Yên Tử, lấy cớ viết về Thượng hoàng Trần Nhân Tông, khai thác yếu tố Ngài “lên núi” để “phản ứng” với ngôi vị Thái Thượng Hoàng. Khi về có gặp TBT Lê Khả Phiêu, tôi có kể câu chuyện, các tảng đá trên đỉnh Chùa Đồng khắc rất nhiều tên tuổi để nói “ai lên đến đó cũng chỉ muốn lưu danh”.
Phạm Minh Chính là một người rất thông minh. Cách hành xử của ông trong thời gian qua cho thấy, ông đang tìm kiếm giá trị gì [các đời Trưởng ban Tổ chức trước ông đều có rất nhiều ân oán và ông thì lại được đa số các “hồng y” mà ông sắp xếp trả ân]. Tôi nghĩ, ông sẽ học bài học từ hai người “sếp” cũ, để giấu bớt sự thông minh, không kiêu bạc như Tướng Hoàng Ngọc Nhất; không mất khả năng kiểm soát lòng tham như Nguyễn Tấn Dũng.
Ông Phạm Minh Chính, có lẽ, sẽ quan tâm tới việc gây dấu ấn trong lịch sử hơn là những gì ông đã có. Ông Phạm Minh Chính, có lẽ, sẽ muốn mình là một nhà cải cách. Và nếu ông “khép lại quá khứ” chuẩn bị cho mình một lộ trình cải cách đúng đắn và chắc chắn thì không chỉ ông mà đất nước cũng sẽ có thêm dấu ấn.
PS: Trước đây ông Võ Văn Kiệt thừa nhận là cả ông, ông Phan Văn Khải rồi Nguyễn Tấn Dũng đều chưa đầu tư đúng mức cho Nam Bộ. Ông Chính là Thủ tướng không phải là người Nam Bộ nếu sửa khắc phục được thiếu sót này của 3 người tiền nhiệm thì Nam Bộ cũng được mà ông cũng được.
Greta Thunberg, nhà hoạt động môi trường Thụy Điển, phát biểu trước các khách mời tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, Thụy Sĩ, tháng 1/2020. Nguồn: AP
Mitsubishi Corp và nhiều ngân hàng giải thích rằng, Vũng Áng 2 sẽ thúc đẩy sinh kế
TOKYO – Greta Thunberg, nhà hoạt động môi trường Thụy Điển ủng hộ những người trẻ tuổi phản đối biến đổi khí hậu ở Nhật Bản, Hàn Quốc và Việt Nam, chống lại dự án nhà máy nhiệt điện than Vũng Áng 2 ở Việt Nam.
“Đừng im lặng”, cô nói trong một đoạn video gửi đến những người biểu tình là sinh viên châu Á, là những người đã đưa ra quan điểm rằng, việc bổ sung thêm một nhà máy than thải khí nhà kính, sẽ gây ra hậu quả thảm khốc cho các thế hệ tương lai.
Ở Nhật Bản, một nhóm chín người do Momoko Nojo, sinh viên Đại học Keio dẫn đầu, trong đó có học sinh trung học và sinh viên đại học cũng như một doanh nhân, đã gửi thư ngỏ hồi cuối năm cho các công ty ủng hộ dự án.
“Thủ tướng [Yoshihide] Suga đã kêu gọi một xã hội trung hòa khí thải vào năm 2050. Trên góc độ phát triển như vậy, quý vị có định hủy bỏ những kế hoạch này không?” Bức thư hỏi chủ nhiệm dự án Mitsubishi Corp và các ngân hàng như Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản thuộc sở hữu nhà nước. Thủ tướng Suga đã công bố mục tiêu khí thải nhà kính hồi tháng 10 năm ngoái.
“Nếu không, làm thế nào để dự án Vũng Áng 2 phù hợp với Thỏa thuận Paris, mà Nhật Bản và Việt Nam là hai bên tham gia ký kết, và mục tiêu hạn chế sự nóng lên toàn cầu trong khoảng 1,5 độ C?” Họ hỏi.
Những người tham gia dự án khác, gồm Chugoku Electric Power và ba ngân hàng lớn nhất của Nhật Bản: Tập đoàn tài chính Mizuho, Tập đoàn tài chính Mitsubishi UFJ và Tập đoàn tài chính Sumitomo Mitsui.
“Xin chào, tên tôi là Greta Thunberg, tôi là một nhà hoạt động môi trường và khí hậu đến từ Thụy Điển. Và tôi muốn gửi sự ủng hộ hết mình đến chiến dịch ‘Không có than cho tương lai của chúng ta’, nhằm mục đích ngừng tài trợ cho nhà máy điện Vũng Áng 2“, Thunberg nói trong một video được đăng trên Twitter bởi phong trào biểu tình chống biến đổi khí hậu ‘Những ngày thứ Sáu cho Tương lai’ (Fridays for Future) chi nhánh Nhật Bản, mà cô thành lập.
“Các bạn thật dũng cảm và hãy tiếp tục. Các bạn có sự ủng hộ hết mình của tôi và sự ủng hộ hết mình của chúng tôi từ đây. Và chúng tôi gửi đến các bạn những điều may mắn nhất, và đừng bao giờ dừng lại“, nhà hoạt động 18 tuổi, là người nổi bật với những tin hàng đầu trên toàn cầu hồi tháng 9 năm 2019 với một bài phát biểu sôi nổi tại Liên Hiệp quốc, nơi cô chỉ trích các nhà lãnh đạo thế giới vì họ đã không hành động.
“Quý vị đã đánh cắp ước mơ và tuổi thơ của tôi bằng những lời nói suông. … Chúng ta đang ở trong giai đoạn bắt đầu của một cuộc đại tuyệt chủng, và tất cả những gì quý vị có thể nói về tiền bạc và những câu chuyện cổ tích về tăng trưởng kinh tế vĩnh cửu. Quý vị cả gan!” Cô nói hồi lúc đó.
Tất cả các công ty nhận được thư ngỏ đã trả lời trước hạn chót là ngày 14 tháng 1.
Mitsubishi Corp viết trong thư phản hồi của mình: “Có những vụ thiếu điện hàng ngày ở thủ đô Hà Nội, kể cả trong tháng Giêng này. Chúng tôi nhận được yêu cầu mạnh mẽ từ chính phủ Việt Nam để xây dựng nhà máy này”, nhà kinh doanh cho biết và giải thích rằng họ sẽ theo đuổi giảm lượng carbon xuống thấp, qua quá trình đốt hỗn hợp amoniac.
Mitsubishi cũng hứa sẽ không tham gia vào bất kỳ nhà máy nhiệt điện than mới nào trong tương lai.
Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JBIC) lưu ý rằng, dự án đã được các nhà lãnh đạo Nhật Bản và Việt Nam tán thành và đóng góp vào các Mục tiêu Phát triển Bền vững của Liên Hiệp quốc bằng cách giảm các khu vực không có điện.
Tham gia từ Nam Hàn là Ngân hàng Xuất nhập khẩu Hàn Quốc, là một phần của khoản tài trợ vốn 1,8 tỷ USD, cũng như công ty Công nghiệp nặng & Xây dựng Doosan.
Đối với chính phủ Việt Nam đang thiếu tiền, một nhà máy điện than sẽ có chi phí xây dựng thấp hơn so với việc xây dựng một cơ sở khí đốt tự nhiên hóa lỏng hoặc điện hạt nhân.
Vài dòng về bối cảnh: Có một bài thơ tiếng Anh của một nhà thơ nữ da đen trẻ tuổi, đọc trong buổi lễ nhậm chức của Joe Biden. Và sau đó là một bài-thơ tiếng Việt của một họa sĩ nam lớn tuổi gốc Việt (lâu lâu cũng làm thơ) hiện đang sống ở Mỹ, để nói về bài thơ đầu tiên.
Bài của tôi dưới đây (có hình thức của một bài thơ tự do nhưng không dám nhận là thơ) là cảm nhận và phản ứng của tôi đối với bài-thơ thứ hai. Xin mời các bạn.
***
VỀ BÀI-THƠ-MÀU-ĐEN
Ngông cuồng và tục tĩu
Là những gì người ta nói về một bài-tự-nhận-là-thơ
Một bài-thơ đen đúa
Bài-thơ có giá của một đồng tiền tip
Của những kẻ tự cho mình là loài ăn trên ngồi trốc
Của sự thượng đẳng có màu trắng
Và sự gần-như-thượng-đẳng có màu vàng
Họ khoa chân múa tay, chỉ trỏ phỉ nhổ màu đen
Như một thứ gì kinh tởm
Hẳn họ đã vội quên
Sợi tóc trên đầu họ vốn dĩ màu đen
Tròng mắt của họ màu đen
Lông mi và lông mày của họ màu đen
Và nếu cần thì người ta cũng có thể chỉ ra màu đen ở nơi khác nữa
Cho xứng hợp với giọng điệu của bài-thơ-một-lỗ
Người ta đã không làm thế
Vì chẳng ai quên
Rằng màu đen là màu của thẳm sâu
Của đêm nhiệm mầu
Khi mỗi đứa trẻ thơ hoài thai trong bụng mẹ
Âm thầm trong chín tháng cưu mang
Và của bóng tối âm u khi từng người trở về trong lòng đất
Màu đen, họ đã chối từ
Tự hào với màu (được cho là)-gần-như-trắng của mình
Danh sách Bộ Chính trị đảng Cộng sản Việt Nam (CSVN) chính thức được công bố, giống hệt như những đồn đoán, rò rỉ từ cả tuần trước về vị trí của “tứ trụ”, bốn người đứng đầu là các ông Nguyễn Phú Trọng, Nguyễn Xuân Phúc, Phạm Minh Chính và Vương Đình Huệ.
Ngoài vị trí tổng bí thư đã được công bố dành cho nhân vật vô cùng đặc biệt là ông Nguyễn Phú Trọng, ba chức vụ còn lại, chủ tịch nước, thủ tướng, và chủ tịch quốc hội, sẽ được chính thức công bố trong kỳ họp quốc hội sắp tới. Tuy vậy, hầu như chắc chắn rằng ông Phúc sẽ là chủ tịch nước, ông Chính giữ chức thủ tướng, còn ông Huệ ngồi ghế chủ tịch quốc hội.
Cuộc đua quyền lực chính trị của đảng CSVN trong suốt mấy tháng qua rất ồn ào, xung quanh nhân vật “đặc biệt” Nguyễn Phú Trọng, nhưng như tôi có nói trong một bài viết gần đây trên Tiếng Dân, rằng nhân vật nên được chú ý tới phải là ông Phạm Minh Chính, là người sắp tới điều hành guồng máy kinh tế quốc gia, một nhân vật còn trẻ so với bốn vị kia và có khả năng leo tới tột đỉnh quyền lực của đảng CSVN.
Ông Nguyễn Xuân Phúc là người bị thiệt thòi nhất trong cuộc đua này, đành nhận chức chủ tịch nước cho có tước vị trước khi về hưu. Ông Huệ, mặc dù có lời đồn đoán rằng, ông đang khéo léo ủ mưu cùng ông Chính, nhưng những ý kiến khác lại nói là ông ta không có tham vọng, và trong suốt những năm ông có chức có quyền, ông mẫn cán làm một nhà kỹ trị theo chuyên môn, Đảng đặt đâu ông ngồi đấy.
Viên công an đến từ Thanh Hóa
Thế Phạm Minh Chính là ai? Một số người không ưa ông thì bảo ông là một viên công an đến từ Thanh Hóa. Những người thích ông thì bảo ông “được đào tạo” ở nước ngoài, nói được tiếng Anh lẫn tiếng Pháp. Cả hai ý kiến đều đúng và đều sai.
Ông đến từ Thanh Hóa thật, ông cũng mang quân hàm công an cấp tướng, nhưng ông không phải là công an gốc, mà là tham gia công an ngang xương, để leo lên bằng sức mạnh quyền lực của bộ máy này trong chế độ nhà nước công an trị.
Quả là ông có được đào tạo ở nước ngoài, như lời ông đảng viên Vũ Minh Khương từ Singapore nói với BBC tiếng Việt. Nhưng ta nên hiểu ý của ông Khương là muốn cho mọi người nghĩ: Ồ, ông ta cũng … Tây đấy chứ!
Thật ra, ông Chính được đào tạo ở nước ngoài nhưng không phải Tây, mà là Romania, thời mồ ma cộng sản ở Đông Âu. Tức là ông nói được tiếng Romania, cố thêm chút xíu có thể học được tiếng Pháp vì hai thứ tiếng này khá giống nhau. Còn tiếng Anh thì, ông Nguyễn Xuân Phúc, có học nước ngoài bao giờ nhưng … cũng biết mà.
Nếu như ông Chính chịu ảnh hưởng mạnh của chính trị xã hội Romania thời ông học ở đó thì không có gì đáng mừng. Cái xứ quyền thoại Ma ca rồng này là một trong những nơi kém cỏi nhất của thế giới cộng sản thời xưa, với nhà độc tài Ceaucescu, từng ủng hộ Polpot, chống cuộc chiến của Hà Nội ở Cambodia.
Mà thật ra, các nhân vật chính trị Việt Nam lệ thuộc vào những nguyên nhân nội địa hơn là ảnh hưởng từ việc đào tạo từ nước ngoài. Thế cho nên tài năng của ông Chính, nếu có, là nhờ vào gốc tích công an (dù ngang xương) và hệ thống Thanh Hóa của ông hơn là tài năng nước ngoài như ông Vũ Minh Khương, cố tình làm cho người ta hiểu sai.
Người ta nói rằng ông Chính bắt đầu đi lên từ thời ông Lê Khả Phiêu, một đồng hương Thanh Hóa làm tổng bí thư, khi ông này tổ chức một hệ thống Thanh Hóa trèo cao leo sâu trong đảng CSVN. Ở đây cũng nên nhắc lại rằng Thanh Hóa là một địa bàn quan trọng cho cuộc xâm lăng về phía Nam của người Việt chống lại vương quốc Chăm, đây cũng là quê hương của loạn kiêu binh một thời, của những trận đói kém tàn khốc ngay trong thời Việt Nam cộng sản.
Ý tưởng “cài cắm” ông Chính vào bộ máy công an quả là một ý tưởng tuyệt vời đưa đến thành quả hôm nay. Từ bộ máy này, ông Chính mới có cơ hội thăng quan tiến chức vào đến chức vụ Trưởng ban Tổ chức Trung ương đảng, rất hợp với bộ máy công an chuyên lập hồ sơ, theo dõi các đồng chí, là kẻ gác cổng của Đảng.
Nhưng ở Việt Nam trong hơn 30 năm nay, khi mà đất nước ngày càng năng mùi kim tiền, thì bộ quân phục công an là không đủ, ông Chính phải có một sự khôn khéo nữa. Đó là nói tốt cho ông, còn người ghét ông sẽ nói ông thuộc loại nịnh hót lương lẹo để leo lên. Một nhà báo trong nước có nói với tôi cách đây mấy năm, rằng ông Chính là người dễ gần, khá thoải mái với báo chí, với người lạ.
Dân chủ cơ sở và đặc khu
Ông Chính có hai công trình để lại trong thời kỳ tiền thủ tướng của ông, đó là thí nghiệm về việc bầu cử trực tiếp cấp xã, và dự án đặc khu Vân Đồn. Cả hai đều được thực hiện tại tỉnh Quảng Ninh, lúc ông làm bí thư tỉnh ủy.
Thí nghiệm bầu cử trực tiếp cấp xã cuối cùng không mở rộng đến đâu cả, có thể vì Đảng sợ kiểu dân chủ trực tiếp như vậy từ ông láng giềng phương Bắc với kinh nghiệm dân nổi dậy ở làng Ô Khảm và ở Việt Nam gần đây là vụ thôn Hoành, làng Đồng Tâm.
Dự án đặc khu Vân Đồn của ông Chính nổi tiếng hơn, đi kèm với dự luật đặc khu, định cho người nước ngoài thuê đất Việt Nam trong 99 năm. Tin chấn động này làm bùng nổ những cuộc biểu tình với hàng chục ngàn người hồi tháng 6/2018, có những nơi dẫn tới bạo động, đốt nhà, đốt xe cảnh sát tại Bình Thuận.
Ông Phạm Minh Chính (trái) và Trần Hy, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương TQ, trong lần thăm TQ hồi tháng 1/2018. Nguồn: TTXVN
Tuy dự luật đặc khu không dám đề cập trực tiếp đến người Tàu, mà chỉ nói rằng “nước láng giềng có chung đường biên giới với Việt Nam tại tỉnh Quảng Ninh”, mà ai cũng hiểu nước láng giềng này là nước nào. Người Việt lo ngại rằng, cho người Tàu thuê đất như thế thì có khác gì dâng mảnh đất này cho họ? Mối thù truyền kiếp với người Tàu, cộng với những bất bình xã hội khác đã dẫn đến những cuộc biểu tình lớn nhất kể từ khi người cộng sản cầm quyền trên cả nước Việt Nam.
Người ta đổ cho ông Chính là thân Tàu nên mới bày ra chuyện đặc khu. Tôi thì nghĩ khác, quyết định trên phải được Đảng chấp nhận, nếu thân Tàu thì cả Đảng thân Tàu chứ chẳng phải mình ông Chính. Chẳng qua ông Chính lúc đó đang muốn leo cao, bày trò lập công, mà tỉnh ông phụ trách là Quảng Ninh, sẵn biên giới Tàu, chứ nếu ông làm bí thư Buôn Mê Thuột, thì chắc ông sẽ bày trò khác. Mà một vị khác, không có điều tiếng về thân Tàu là bà Nguyễn Thị Kim Ngân cũng lên tiếng bên vực luật đặc khu đó mà.
Thủ tướng Phạm Minh Chính
Nhưng tất cả những điều đó đã là quá khứ rồi. Ta dự đoán gì về việc cầm quyền của ông Chính tới đây?
Giới phân tích chính trị cho rằng, ông Chính được đưa vào tứ trụ để đổi lấy việc loại ông Trần Quốc Vượng ra khỏi bộ tứ, vì thế trong một chừng mực nào đó, ông Chính là người thay thế ông Vượng, để nắm “ngọn cờ đầu” của Đảng, tiếp tục đốt cái lò nổi tiếng của ông Trọng. Nhưng ông có đốt được ai hay không, lại là chuyện khác.
Một nguyên nhân làm cho ông Trọng đốt lò được là do ông được nhiều người đánh giá là trong sạch, không có điều tiếng gì về tham nhũng, ông ta chỉ có tham quyền, trong khi ông Chính không được như thế. Hồi ông chưa nắm ghế tứ trụ người ta đã xì xầm về biệt thự tráng lệ của ông ở Vườn Đào, Hồ Tây rồi.
Nhưng biết đâu khả năng đốt lò yếu của ông lại được giới kỹ trị, kinh tế của Đảng yên tâm thì sao? Nếu như thế thì cộng với sự khôn khéo của ông, ông sẽ làm việc được với những người ủng hộ ông Phúc, làm ông Phúc yên tâm hưởng chút danh vị cuối đời.
Về đối ngoại thì sao? Ông Chính dính chàm vụ đặc khu đó, liệu Việt Nam sẽ ngã về Bắc Kinh thời ông cầm quyền?
Tôi không nghĩ là ông Chính sẽ thay đổi chính sách đối ngoại của Việt Nam đã được hoạch định là đu dây giữa hai cường quốc Mỹ – Tàu, trong khu vực Đông Nam Á, vì chính sách ngoại giao của Đảng là một quyết sách tập thể, mà theo nhà quan sát người Úc, GS Carl Thayer, được quyết định từ lâu rồi, không có sự đột ngột thay đổi.
Thủ tướng Phạm Minh Chính sẽ công du nước nào đầu tiên? Tôi không nghĩ rằng sẽ là Bắc Kinh hoặc Washington. Washington thì bận bịu quá, ai mà tiếp ông, nếu không có quyết định đột phá nào từ ông Biden. Còn Bắc Kinh thì cái vết chàm đặc khu còn đó, và có không ít ủy viên trung ương đâu ưa gì Bắc Kinh, cho nên nếu ông thăm Tàu thì đó là một quyết định rất dở.
Nhiều người thắc mắc không rõ thế nào là dân chủ tập trung. Thì đợt đại hội đảng vừa qua chính là ví dụ kinh điển nhất về dân chủ tập trung.
Dân chủ tập trung tức là dân chủ cho một nhóm người, đại khái là “con vật nào cũng bình đẳng, nhưng có một số con được bình đẳng hơn”. Nền dân chủ theo chuẩn mực phương Tây, kể cả dân chủ đại diện hay trực tiếp, là phải từ dưới lên. Tức là lãnh đạo đảng được bầu bởi các đảng viên sau quá trình tự vận động tranh cử công khai. Ứng viên của đảng sẽ được đảng đề cử cho dân bầu trực tiếp hay gián tiếp, tuỳ mỗi nước.
Còn với thể chế cộng sản thì nhóm chóp bu của mỗi cấp uỷ sẽ tự lựa chọn lãnh đạo cho khoá sau, trong đó tiếng nói của bí thư là cao hơn cả, danh sách được cấp trên lựa chọn này sẽ được đưa ra đại hội để các đại biểu bỏ phiếu.
Về lý thuyết thì cũng bỏ phiếu như Tây, nhưng thực tế thì rất hiếm khi lựa chọn của nhóm chóp bu bị đại hội phủ nhận. Sự lệch pha, nếu có, thường chỉ ở các vị trí không mấy quan trọng. Ví dụ như ông Nhạ, ông Vinh vừa rồi, Trung ương cho anh em đại biểu thoải mái bất tín nhiệm, dân chủ nhé! Hình như vừa rồi chỉ có mỗi hai đồng chí bị loại bởi lá phiếu tại Đại hội, trong số 200 Ủy viên Trung ương được bầu, chiếm tỷ lệ 1%!
180 đồng chí trung uỷ chính thức sẽ bầu ra các Ủy viên Bộ Chính trị và thành viên Ban bí thư, quy trình y chang như vậy. Tức là BCT khoá hiện tại sẽ lên danh sách các ứng viên khoá sau để cho anh em trung uỷ mới bỏ phiếu.
Kết quả cũng như vậy, gần như khớp hoàn toàn với tin đồn, chắc cũng do các đồng chí chủ đồng tung tin ra ngoài thôi chứ bố thằng KOL nào tự nhiên đoán trúng được danh sách 19 người. Hình như kết quả thực tế chỉ lệch có một đồng chí so với tin đồn, không được vào BCT, là chuyên gia quay bài ngày xưa! Nên khoá này mới có 18 đồng chí. Một đồng chí lệch pha chiếm tỷ lệ khoảng 5%, thế là dân chủ lắm rồi.
Kết quả khớp có nghĩa là các trung uỷ có tính kỷ luật cao, hoàn toàn đồng thuận với lựa chọn của BCT khoá trước! Hay nói cách khác là các anh em mang tiếng đi Đại hội đảng cho nó oai, chứ lá phiếu hầu như không có ý nghĩa gì. Đấy là chưa kể việc kiểm phiếu cũng do lãnh đạo cấp uỷ kiểm soát.
Đợt bầu cử vừa qua gần như khớp hoàn toàn với sự sắp đặt của Bộ Chính trị khoá 12, không có đột biến gì đáng kể, cũng không ngoài dự đoán của mình. Bởi vì với lý do Covid, toàn bộ các đại biểu đã được sắp xếp chỗ ăn ở tập trung, kể cả đoàn HN. Điều đó sẽ khiến cho các đoàn hầu như không có cơ hội giao lưu, bàn tán, vận động hành lang, tìm cơ hội lật kèo bằng lá phiếu mà trên lý thuyết là hoàn toàn có thể xảy ra.
Thực ra trên lý thuyết là các đại biểu hoàn toàn được quyền tự do bỏ phiếu. Cũng giống đại cử tri bên Mỹ cũng được tự do bỏ phiếu chứ ít bang bắt buộc phải bỏ phiếu cho đảng thắng cử ở bang đó. Nhưng thực tế lật kèo là rất hiếm khi xảy ra. Ở Mỹ là do tiền lệ bất thành văn (có bang thành văn), còn ở VN mà bỏ phiếu lệch chỉ đạo là khá rủi ro, nếu bị phát hiện. Bởi có đại biểu nào dám chắc là lá phiếu của mình có bị cấp trên giám sát hay không? Do bộ phận kiểm phiếu không phải độc lập.
Khoá 11 đã có trường hợp đồng chí X đã lật được kèo khi TBT chấp nhận cho các trung uỷ bỏ phiếu về việc kỷ luật đồng chí X, trong khi BCT đã xác định là sẽ kỷ luật. Đối với đảng, đó là một sự suy thoái, nền dân chủ tập trung đã bị lung lay, có triệu chứng thành dân chủ đại trà kiểu tư bản giãy chết. TBT Nguyễn Phú Trọng đã phải rớt nước mắt khi nói về “một trường hợp” mà Chủ tịch nước Trương Tấn Sang gọi là “đồng chí X”! Không ai dám nói thẳng tên.
Từ kinh nghiệm đó, Tổng Bí thư đã siết chặt dân chủ tập trung, để chuyện lật kèo không thể xảy ra tại Đại hội 12. Nhưng thực tế ĐH 12 cũng diễn ra vô cùng kịch tính đến phút cuối, vì người ta hy vọng vẫn có lật kèo khi các trung uỷ bỏ phiếu xem đồng chí X có nghỉ hay không.
Đại hội này chẳng thấy có tiếng nói trái chiều bóc phốt kiểu ‘Chân dung quyền lực’, nên trước đây mấy tháng mình đã dự là, sẽ chẳng có gì vui và hồi hộp như lần trước đâu. Đến hôm nay là quả thực như vậy, rất chán, mọi thứ đúng như tin đồn (thực ra là cố tình rò rỉ).
Kết quả bầu cử hôm nay và ngày mai trên lý thuyết mới chỉ để xác định các vị trí trong đảng. Còn các chức danh trong chính quyền (các bộ…) hay các cánh tay nối dài của đảng, thì vẫn phải thông qua các cuộc bầu cử khác, như bầu Quốc hội. Nhưng thực tế thì mâm bát cũng đã sẵn sàng rồi. Anh nào thủ tướng, bộ trưởng, thậm chỉ cả chủ tịch Quốc hội đã được xác định bởi hội nghị Trung ương 15 vừa rồi.
Bầu Quốc hội sẽ là một màn trình diễn khổng lồ nhất khi nhân dân cả nước nô nức đi bầu cử hộ nhau để chọn lấy vị đại biểu mà mình chẳng biết là ai! Sau đó đại biểu Quốc bầu ra Ủy ban thường vụ Quốc hội (là một dạng BCT của Quốc hội) rồi mới bầu Chủ tịch nước, Thủ tướng, phê duyệt các Bộ trưởng…
Nói tóm lại, 18 đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị đứng đầu là Tổng Bí thư, mới được bầu sẽ là những người nắm quyền sinh sát, vận mệnh quốc gia, đường lối phát triển. Ở các tỉnh thì có các vị trong thường vụ tỉnh uỷ (cũng tương tự BCT cấp tỉnh) đứng đầu bởi bí thư, nắm quyền sinh sát ở tỉnh. Việc bầu bán ở các kỳ đại hội hay HĐND, Quốc hội chỉ là để cấp uỷ xem có cấp dưới nào có mầm mống suy thoái tư tưởng hay không.
Dân chủ là phải tập trung như vậy, dân chủ mà đại trà là dân chủ của bọn phản động. Chính vì thế, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng mới có câu “…trúng cử với số phiếu rất tập trung” chứ không nói là “số phiếu rất cao”! Đỉnh cao nhất của dân chủ tập trung là bỏ phiếu bằng cách giơ thẻ đảng. Bố đồng chí nào dám cưỡng!
Đại hội 13 bước sang ngày thứ 7, với nội dung quan trọng nhất là bầu Bộ Chính trị, Tổng bí thư, báo chí trong nước đưa tin. Do Ban Chấp hành TƯ đảng đã được bầu xong từ chiều hôm qua, nên sáng nay BCH TƯ họp Hội nghị lần thứ nhất để bầu Bộ Chính trị, Tổng bí thư, Ban Bí thư, Ủy ban Kiểm tra TƯ, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra TƯ.
Nhà báo Ben Ngô của BBC phát hiện, trên Thông Tấn Xã VN có bức ảnh lạ với chú thích: “Trong ảnh: Thay mặt Bộ Chính trị, đồng chí Nguyễn Xuân Phúc, Thủ tướng Chính tặng hoa chúc mừng đồng chí Nguyễn Phú Trọng…” Ngày làm việc hôm nay chỉ bầu chức danh Tổng Bí thư và các danh sách quan trọng đứng đầu chế độ, mà vẫn chưa bầu chức Thủ tướng, nhưng Thông Tấn Xã VN đưa tin, ông Phạm Minh Chính sẽ ngồi vào đó thay ông Nguyễn Xuân Phúc?
Ông Trọng được tặng hoa chúc mừng vì đã “bám ghế” đến nhiệm kỳ thứ 3. Ảnh: TTXVN/ FB Ben Ngô
Tấm ảnh nói trên cũng xuất hiện trong bản tin của các báo “lề đảng” khác, như VnExpress có bài: Ông Nguyễn Phú Trọng tái đắc cử Tổng Bí thư. Nhưng ảnh được chú thích: “Thay mặt Bộ Chính trị, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tặng hoa chúc mừng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng. Ảnh: TTXVN”.
Ảnh chụp ông Trọng lúc được tặng hoa, do Thông Tấn Xã VN chụp và được VnExpress đăng lại.
Chỉ có 2 khả năng: 1. Thông Tấn Xã VN vô tình sai chính tả, viết thiếu chữ “phủ” nên thành “Thủ tướng Chính”; 2. Cũng là “sai chính tả” nhưng cố ý, ngầm thông báo rằng, ông Phúc sẽ phải rời ghế Thủ tướng, để ông Chính ngồi vào thay, dù ông Phúc hiện vẫn đang dẫn dắt chiến dịch chống đại dịch Covid-19 ở VN khá được việc.
Khoảng 8h30’ tối nay, bài báo: Đồng chí Nguyễn Phú Trọng được tín nhiệm bầu làm Tổng Bí thư của Thông Tấn Xã VN vẫn giữ bức ảnh nói trên, nhưng chú thích được viết lại: “Thay mặt Bộ Chính trị, đồng chí Nguyễn Xuân Phúc, Thủ tướng Chính phủ tặng hoa chúc mừng đồng chí Nguyễn Phú Trọng được tín nhiệm bầu làm Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XIII”.
Chủ tịch TQ Tập Cận Bình chúc mừng Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng, báo Tuổi Trẻ đưa tin. “Bạn vàng” của đảng vui mừng khi ông Trọng tiếp tục “bám ghế” nắm quyền sinh sát hơn 90 triệu dân VN: “Tổng bí thư Tập Cận Bình khẳng định ông trân trọng mối quan hệ giữa hai Đảng, hai nước và sẵn sàng cùng Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng tăng cường liên lạc chiến lược, thúc đẩy quan hệ hữu nghị truyền thống, làm sâu sắc hơn nữa các giao lưu, hợp tác giữa hai nước”.
Báo Pháp Luật TP HCM có đồ họa: Ông Trần Cẩm Tú tái đắc cử Chủ nhiệm UBKT Trung ương khóa XIII. Ông Trọng tiếp tục làm Tổng Bí thư, ông Tú tiếp tục làm người đứng đầu cơ quan “đốt lò”, báo hiệu chiến dịch “đốt lò” tiếp tục diễn ra trong 5 năm tới, nếu không có “sự cố” gì xảy ra với hai người này.
Việt Nam cần phải làm gì trước luật hải cảnh mới công bố của Trung Quốc?
Việt Nam không dám nói chi hết, bởi vì nếu ta xét các hành vi của cảnh sát biển hay hải quân các quốc gia Mã lai, Indonesia… Thuyền đánh cá của ngư dân VN thường xuyên là nạn nhân của lực lượng vũ trang các quốc gia vừa nói. Tức là các quốc gia này cũng có luật cho phép cảnh sát biển sử dụng vũ lực để bắt bớ tàu bè của VN xâm nhập (đánh cá) trái phép trên vùng biển của quốc gia họ.
Nếu ta xét luật biển của VN, hay của một quốc gia bất kỳ, ta cũng thấy nội dung tương tự. Điều này hợp lý, bởi vì ruộng của mình thì mình giữ thôi. Ai đó đi vô ruộng của mình gặt lúa thì mình nếu không “bắn cho chết mẹ” thằng ăn trộm thì mình cũng bắt nó về bỏ tù.
Vấn đề là luật về hải cảnh của TQ áp dụng trên “hải phận” của TQ. Mà hải phận của TQ thì ta biết rồi, nó mở ra theo bản đồ chữ U. Áp dụng hải phận kiểu này thì VN không còn vũng nước rửa chân.
Lại còn việc sử dụng “vũ khí phóng từ trên tàu”, có nghĩa là “hỏa tiễn” hay “ngư lôi”. Ngoài ra có vụ “bắn từ trên không”. Tức là TQ có thể sử dụng drones, máy bay trực thăng, hay các loại phi cơ khác cùng các vũ khí mang theo để chế ngự đối phương. Chơi vũ khí kiểu này thì không còn là “cảnh sát biển” thuộc lãnh vực tư pháp (thực thi và bảo vệ pháp lý) mà đã thuộc lãnh vực quốc phòng (quân sự).
Để ý luật hải cảnh của TQ có nhắc tới việc lực lượng này có thẩm quyền tháo giỡ các kiến trúc xây dựng “bất hợp pháp” trên các đảo, đá mà TQ có tuyên bố chủ quyền. Điều này có nghĩa là TQ có thể sử dụng lực lượng hải cảnh để “giải phóng” tất cả các đảo, đá, nhà giàn, giàn khoan… của VN tại Trường sa hay tại các bãi Tư chính, Phúc tần v.v…
Có học giả VN lên tiếng đề nghị VN nên đi kiện để buộc TQ xác định “hải phận” của TQ từ đâu đến đâu. Tôi đã có ý kiến cho rằng, VN kiện vụ này lợi bất cập hại.
Phán quyết của Tòa PCA 12 tháng 7 năm 2016 đã ra phán quyết bác bỏ “đường 9 đoạn” của TQ rồi. Không ai lặp lại hai lần một vụ kiện. Luật có nguyên tắc “Non bis in idem”.
Cái “khó” của VN là TQ yêu sách chủ quyền toàn bộ các đảo, đá, bãi chìm bãi nổi… ở Trường Sa (mà Việt Nam DCCH, tiền thân của nhà nước VN hôm nay, có nhìn nhận qua công hàm 1958). Dựa trên các lãnh thổ này hải phận của TQ, ngoài yêu sách đường 9 đoạn, có có thể mở ra theo EEZ của các đảo. VN không thể phản biện lập trường về EEZ của TQ vì VN cũng đã từng có yêu sách tương tự. Luật có nguyên tắc: Anh không thể cấm đoán người khác làm tương tự những điều mà anh đang yêu sách.
Ngày 20 tháng 9 năm 2019 tôi có viết một ý kiến, nói về điều 290 UNCLOS, nội dung như sau:
Chiếu theo điều 290 của UNCLOS, VN có thể yêu cầu Tòa ra một số “quyết định phòng ngừa – Provisional Measures” nhằm bảo vệ các quyền của VN, (quyền tài phán), trong khu vực biển EEZ và thềm lục địa của VN, tại khu vực bãi Tư chính, đang bị TQ xâm phạm.
VN đồng thời yêu cầu Tòa ITLOS cho một “avis consultatif – ý kiến tham vấn” về hiệu lực phán quyết của Tòa Trọng tài thường trực (CPA) ngay 11-7-2016 áp dụng trên toàn vùng biển EEZ của VN, đặc biệt khẩn cấp khu vực bãi Tư chính.
Tham khảo vụ Mã lai kiện Singapour ngày 5 tháng 9 năm 2003. Dựa vào điều 290, Mã lai yêu cầu Tòa ITLOS ra “quyết đinh phòng ngừa” nhằm bảo vệ quyền và lợi ích của Mã lai. Hành vi bồi cát đá xây dựng đảo của Singapour trong khu vực eo biển Johor có thể gây hại đến quyền và lợi ích của Mã lai một cách vĩnh viễn, không thể hoàn nguyên.
Thời gian rất nhanh chóng. Ngày 8 tháng 10 năm 2003, Tòa ra quyết định Singapour phải ngưng tiến hành việc bồi cát đất gây hại không thể khắc phục đến quyền của Mã lai cũng như cho môi trường biển.
Land Reclamation in and around the Straits of Johor (Malaysia v. (Singapore), Order of 10 September 2003, ITLOS Reports 2003, p. 4)
Hết dẫn.
Theo tôi, ý kiến này vẫn còn giá trị, trong trường hợp TQ “làm càn” trong các khu vực mà VN đang hiện diện hay kiểm soát.
Khác với danh sách ủy viên trung ương các khóa trước đều được sắp xếp tên theo thứ tự ABC (chẳng hạn danh sách khóa 12, hoặc danh sách khóa 11), danh sách khóa 13 chỉ tuân thủ nguyên tắc sắp xếp tên như vậy kể từ ủy viên thứ 16.
15 người đầu tiên không được sắp xếp theo tên, mà có lẽ đã được sắp xếp theo quyền lực trong ĐCSVN khóa mới theo thứ tự như sau: 1-Nguyễn Phú Trọng, 2-Nguyễn Xuân Phúc, 3-Phạm Minh Chính, 4-Vương Đình Huệ, 5-Võ Văn Thưởng, 6-Trương Thị Mai, 7-Phạm Bình Minh, 8-Tô Lâm, 9-Lương Cường, 10-Nguyễn Hòa Bình, 11-Nguyễn Văn Nên, 12-Trần Thanh Mẫn, 13-Trần Cẩm Tú, 14-Phan Đình Trạc, 15-Nguyễn Xuân Thắng.
15 người đứng đầu danh sách Ủy viên Trung ương khóa XIII. Nguồn: VNE
Lưu ý rằng, toàn bộ truyền thông nhà nước đều đăng danh sách ủy viên trung ương khóa 13 theo cùng thứ tự này, hàm ý rằng danh sách này là tài liệu chính thức do Ban tổ chức Đại hội 13 phát ra.
Thứ tự này không chỉ cho biết trật tự quyền lực trong nhóm lãnh đạo cao cấp nhất của ĐCSVN mà còn hàm ý những ai sắp tới sẽ trở thành tứ trụ.
Thật vậy, tuy đề cao nguyên tắc lãnh đạo tập thể, ĐCSVN rất coi trọng thứ bậc trong đảng. Không có văn bản chính thức nào quy định thứ bậc trong Bộ Chính trị, nhưng trật tự quyền lực của các cá nhân trong cơ quan lãnh đạo tối cao này lại được thể hiện rất rõ trong một danh sách tưởng như không mấy quan trọng: Danh sách ban lễ tang trong các dịp Quốc tang.
Đây là danh sách hiếm hoi mà gần như toàn bộ Bộ Chính trị và Ban Bí thư đều có mặt. Do đó, theo dõi thứ tự xuất hiện trong danh sách ban lễ tang các dịp Quốc tang theo thời gian có thể cho biết sự thăng giảm quyền lực của từng cá nhân trong nhóm lãnh đạo cao cấp nhất của ĐCSVN.
Theo quy định tại Nghị định 105/2002/NĐ-CP, Quốc tang chỉ được tổ chức cho tứ trụ (Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Thủ tướng, Chủ tịch Quốc hội) và một số cán bộ cấp cao thuộc trường hợp đặc biệt do Bộ Chính trị quyết định (như trường hợp Đại tướng Võ Nguyên Giáp).
Trong thời gian hoạt động của Ban Chấp hành Trung ương khoá 12 nhiệm kỳ 2015-2020, ở Việt Nam diễn ra 5 lễ Quốc tang của các ông: Phan Văn Khải (3/2018), Trần Đại Quang (9/2018), Đỗ Mười (10/2018), Lê Đức Anh (5/2019) và Lê Khả Phiêu (8/2020).
Thứ tự xuất hiện của 15 người đứng đầu danh sách ủy viên Trung ương khóa 13 trong danh sách ban lễ tang của 5 lễ Quốc tang vừa nhắc đến ở trên được trình bày trong bảng và hình dưới đây: con số trong mỗi ô thể hiện thứ tự xuất hiện tương đối của từng người trong nhóm 15 người.
Có thể nhận thấy một số xu hướng sau:
– Từ tháng 3/2018 đến nay, 3 vị trí đầu tiên luôn thuộc về các ông Nguyễn Phú Trọng, Nguyễn Xuân Phúc, Phạm Minh Chính. Do đó, không có gì ngạc nhiên khi 3 ông này vẫn tiếp tục đứng đầu danh sách Ủy viên Trung ương khóa 13.
– Ông Vương Đình Huệ trước đây thường đứng ở vị trí 7-8, nhưng đến Đại hội 13, ông này đã nhảy lên vị trí thứ 4, chiếm chỗ của ông Võ Văn Thưởng. Đây là trường hợp thăng tiến nổi bật nhất trong danh sách này.
– Các vị trí tiếp theo tương đối ổn định thuộc về bà Trương Thị Mai, ông Phạm Bình Minh, Tô Lâm và Lương Cường.
– Ông Trần Thanh Mẫn, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam bị tụt hạng từ vị trí số 9 xuống vị trí số 12 do hai ông Nguyễn Hòa Bình và Nguyễn Văn Nên được đôn lên.
– Các ông Trần Cẩm Tú, Phan Đình Trạc, Nguyễn Xuân Thắng mới được bầu bổ sung vào Ban Bí thư giữa nhiệm kỳ nên xếp ở các vị trí cuối cùng. Riêng ông Trầm Cẩm Tú, người mới nhất tham gia Ban Bí thư từ tháng 5/2018, thăng tiến từ vị trí 15 lên 13, cho thấy vai trò quan trọng của Ủy Ban Kiểm tra Trung ương trong chiến dịch đốt lò dưới thời ông Nguyễn Phú Trọng.
Rất tiếc bảng và hình dưới thiếu dữ liệu cho các thời điểm từ 2015 đến tháng 3/2018 vì không có Quốc tang nào được tổ chức trong khoảng thời gian này.
Do trong danh sách ban lễ tang của các dịp Quốc tang, tứ trụ luôn được liệt kê theo thứ tự Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Thủ tướng và Chủ tịch Quốc hội nên có thể suy đoán rằng 4 người đứng đầu danh sách Ủy viên Trung ương khóa 13 là các ông Nguyễn Phú Trọng, Nguyễn Xuân Phúc, Phạm Minh Chính và Vương Đình Huệ sẽ lần lượt giữ các chức vụ tương ứng trong thời gian tới, trong khi người xếp ở vị trí thứ 5 là ông Võ Văn Thưởng nhiều khả năng sẽ nắm chức Thường trực Ban Bí thư.
Chức vụ của các ông Nguyễn Xuân Phúc, Phạm Minh Chính, Vương Đình Huệ theo quy định sẽ phải chờ Quốc hội khóa mới bầu vào tháng 5 tới đây, nhưng ai cũng biết việc bầu bán này hoàn toàn mang tính hình thức do Quốc hội Việt Nam chỉ là nơi thể chế hóa các quyết định của đảng.
