Công lý và báo chí phục vụ… cách mạng

29/04/2023

Chỉ tính riêng phản hồi trên hai trang facebook, một của Thái Hạo (1), một của Chau Doan (2) thì số lượt bày tỏ sự bất bình, thậm chí căm phẫn đối việc Tòa án huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An phạt bà Lê Thị Dung năm năm tù đã lên tới hàng chục ngàn.

Có những bằng chứng khá rõ ràng cho thấy, bà Dung (52 tuổi, cựu Giám đốc Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thường xuyên của huyện Hưng Nguyên), bị khởi tố, bị truy tố và đầu tuần này bị phạt tù vì “lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” không chỉ là oan án mà còn là một vụ trả thù có tổ chức của cả hệ thống chính trị, hệ thống công quyền lẫn hệ thống tư pháp ở Nghệ An.

Năm 2012, bà Dung phản đối việc Giám đốc Sở Giáo dục – Đào tạo (GDĐT) tỉnh Nghệ An tuyển dụng và điều động một giáo viên dạy Văn đến làm việc tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thường xuyên (TT GDNN GDTX) của huyện Hưng Nguyên vì nơi này đã đủ giáo viên dạy Văn trong khi đang thiếu giáo viên cho bốn bộ môn khác nhưng Sở GDĐT tỉnh Nghệ An không đáp ứng.

Phản ứng của bà Dung đã làm lộ ra chuyện Giám đốc Sở GDĐT tỉnh Nghệ An tuyển dụng “chui” (tuyển dụng dù không có chỉ tiêu, không thông qua Hội đồng xét tuyển, ép cơ sở phải tiếp nhận nhân sự dù không có nhu cầu và hàng loạt vi phạm các quy định hiện hành khác) song chính quyền Nghệ An chỉ yêu cầu Giám đốc Sở GDĐT “rút kinh nghiệm” rồi thôi. Quyết định tuyển dụng… “chui” dẫu sai nhưng không bị thu hồi.

Kể từ đó, bà Dung bắt đầu điêu đứng… Bà bị “đồng nghiệp tố cáo”. TT GDNN GDTX huyện Hưng Nguyên bị thanh tra, UBND huyện Hưng Nguyên kỷ luật bà Dung bằng hình thức… “khiển trách”. Bà Dung khiếu nại. Tháng 3/2020, chính quyền tỉnh Nghệ An thừa nhận việc “khiển trách” bà Dung là sai và yêu cầu chính quyền huyện Hưng Nguyên “kiểm điểm những cá nhân đã tham mưu việc ra quyết định kỷ luật bà Dung”.

Tuy nhiên UBND huyện Hưng Nguyên không những không thèm đáp ứng mà còn mạnh tay hơn. Ngoài tuyên bố với báo giới: “Sẽ trao đổi với Chủ tịch UBND huyện Hưng Nguyên tìm hướng giải quyết”, chính quyền tỉnh Nghệ An không làm gì cả (3). Thế rồi tháng 3/2022 bà Dung bị khởi tố, sau đó bị tống giam, bị truy tố và hôm 24/4/2023 vừa qua bị đưa ra xét xử.

Bà Dung cương quyết không nhận tội vì Quy chế Chi tiêu nội bộ đã được xây dựng minhbạch, đã gửi cho Phòng Tài chính và và Kho bạc Nhà nước huyện Hưng Nguyên để kiểm soát chi. Trong quá trình thực hiện, việc thanh toán diễn ra công khai, đúng quy chế này, không có bất kỳ cơ quan có thẩm quyền nàoxác định Quy chế Chi tiêu nội bộ ở TT GDNN GDTX là sai nhưng bà Dung vẫn bị cáo buộc, trong… 10 năm đã “lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” gây thiệt hai cho công quỹ 45 triệu (4)! 

***

Cần lưu ý, những thông tin vừa kể đều được thu thập thông qua một số tờ báo thuộc hệ thống truyền thông chính thức tại Việt Nam – hệ thống xưa giờ vẫn tự nhận là… “báo chí… cách mạng”. Nói cách khác, “báo chí… cách mạng” đã biết rất rõ về những oan khiên mà bà Dung phải gánh chịu trong mười năm qua nhưng phần lớn không bận tâm, những cơ quan ngôn luận thuộc hệ thống truyền thông chính thức có quan tâm và tử tế hơn một chút thì chỉ… phản ánh một phần cuộc đấu tranh của bà Dung cho tới khi bà bị bắt thì im bặt. Lao Động là tờ báo duy nhất đưa tin bà Dung bị phạt tù nhưng không dám nêu chính kiến. Tuổi Trẻ là tờ báo thứ hai nêu thông tin về vụ án này hai ngày sau phiên xử – sau khi dư luận trên mạng xã hội càng lúc càng nóng về trường hợp bà Dung và chỉ dám nhấn ở chỗ “gia đình bà Dung sẽ kháng cáo”.

Một số tình tiết trong vụ án Lê Thị Dung “lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” mới được tường thuật qua mạng xã hội: Kế toán trưởng của TT GDNN GDTX huyện Hưng Nguyên đã phối hợp với công an huyện để hoàn tất Kết luận Điều tra về bà Dung. Để kết luận điều tra… “chặt chẽ” không gây thắc mắc về việc tại sao Kế toán trưởng có thể rũ bỏ trách nhiệm hình sự dù liên quan trực tiếp tới cái gọi là “chi tiêu sai nguyên tắc”, công an huyện đã sắp xếp cho Kế toán trưởng “tự thú” cách nay chừng một tháng nhưng đổi thời gian thành… năm trước. Tuy nhiên công an huyện không thể làm thế đối với lãnh đạo Phòng Tài chính, lãnh đạo Kho bạc Nhà nước của huyện Hưng Nguyên thành ra việc lờ đi, không đề cập đến trách nhiệm của lãnh đạo hai cơ quan này giờ trở thành công an – kiểm sát – tòa án nhất trí để… “sót người, lọt tội” (5). 

Nếu bà Dung thật sự có tội thì cả tính chất lẫn mức độ phạm tội của bà Dung có đến mức phải áp dụng hình thức “biệt giam” suốt từ tháng 3/2022 đến nay? Diễn biến phiên xử bà Dung cho thấy tinh thần của bà không suy sụp nhưng “biệt giam” đã tác động nghiêm trọng tới sức khỏe của bà, cũng vì vậy bà không đủ sức tự bào chữa. Bởi hội đồng xét xử cố gắng ép buộc bà Dung phải lên tiếng thừa nhận… “tội lỗi”, cả hai luật sư bào chữa cho bà Dung cùng lên tiếng phản đối và cả hai cùng bị chủ tọa phiên xử đuổi ra ngoài, bất kể bác sĩ do hội đồng xét xử triệu tập đã xác nhận, đúng là bà Dung không đủ sức khỏe – cả huyết áp lẫn tim mạch đều bất thường – để tự bào chữa cho bà (6). Cũng theo những tình tiết mới được bày ra trên mạng xã hội, bà Dung đã phát biểu như thế này trước hội đồng xét xử (7):

Pháp luật là tối thượng và bất khả vi phạm, không ai có quyền đứng trên luật để hành xử và thực thi nhiệm vụ. Trong vụ án này, căn cứ buộc tội tôi không đúng, không có; trình tự thủ tục tố tụng vi phạm pháp luật hết sức nghiêm trọng nhưng vẫn buộc tội tôi, là vi phạm, gây oan sai cho tôi. Việc đẩy một người vô tội vào tù là tội ác trời không dung, pháp luật không tha, luật nhân quả không trừ. Tôi đề nghị trả tự do cho tôi và có biện pháp khắc phục oan sai, đồng thời xử lý nghiêm đối với những người vi phạm pháp luật.

Lẽ ra “báo chí cách mạng” phải là hệ thống đưa những tình tiết ấy tới công chúng. Lẽ ra khi đã có những dấu hiệu rõ ràng cho thấy bà Dung là nạn nhân của một oan án chỉ vì bà không thỏa hiệp với cái xấu, cái sai, “báo chí cách mạng” phải là hệ thống đi đầu trong việc lên tiếng về trường hợp bà Dung nhưng “báo chí cách mạng” lại lặng thinh. Tại sao “oan án” với những tình tiết rất đáng phải bận tâm lại không hấp dẫn bằng chuyện ca sĩ, nghệ sĩ, người mẫu,… ăn gì, đi đâu, chơi với ai, quan hệ với người này vừa nảy nở hoặc vừa đổ vỡ với cá nhân kia?.. Tại sao nạn nhân của một vụ án có nhiều dấu hiệu rõ ràng bị hàm oan, có nhiều dấu hiệu rõ ràng rằng công lý đang bị chà đạp lại không bằng việc các nữ diễn viên phim khiêu dâm của Nhật vừa đến Việt Nam? Tại sao có thể xưng tụng những nữ diễn viên phim khiêu dâm của Nhật là “Thánh nữ” (8) mà không thể dành cho những nạn nhân của cường quyền lời nào? Khi báo chí phải cúc cung phục vụ… “cách mạng” như thế thì nên khen hay nguyền rủa cả “báo chí” lẫn “cách mạng”?

Chú thích 

(1) https://www.facebook.com/profile.php?id=100059910855657

(2)https://www.facebook.com/DoanBaoChau21165

(3) https://laodong.vn/ban-doc/huyen-hung-nguyen-can-xem-xet-lai-quyet-dinh-ky-luat-ba-le-thi-dung-958486.ldo

(4) https://tuoitre.vn/lanh-5-nam-tu-vi-thanh-toan-trai-quy-dinh-gan-45-trieu-dong-o-trung-tam-giao-duc-thuong-xuyen-20230426111241922.htm

(5) https://www.facebook.com/huehuong.hoang/posts/pfbid0z9tRTjKJykyp7tSNwhz5vEkXWUb9vvoZNweBbtHoyJGtQXJSeQCupx46eBpMhk5Yl

(6) https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid0gHUzeQt6kgHVqf18yphvua4jZc9Lc22box1Fp58p7rmZT9W9mjkMq6boRqiJmx3fl&id=100059910855657

(7) https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid0JWo8fAdrwnJmutRCKLjJmqNUgf3UUxPbxehMYubvGZwTQrT7s2jTmu35Lt7qf3fZl&id=100059910855657

(8) https://thanhnien.vn/thanh-nu-maria-ozawa-ra-san-co-vu-tran-viet-nam-indonesia-185908153.htm

 

Sự kết thúc chiến tranh Việt Nam (Phần 1)

28/04/2023

Tác giả: Henry Kissinger

Đỗ Kim Thêm, dịch

28-4-2023

Đại tá Bùi Tín của QĐNDVN chào tiễn biệt toán lính Mỹ cuối cùng rời khỏi Việt Nam vào ngày 29 tháng 3 năm 1973. Nguồn ảnh: Picture alliance / AP / Charles Harrity

Lời người dịch: Nguyên tác của bản dịch là “The Vietnam War and its Conclusions”, một trích đoạn trong tác phẩm Leadership – Six Studies in World Strategy của Henry Kissinger do Nhà xuất bản Penguiun Press, New York ấn hành ngày 5-7-2022, (Trang 149-163).

Trong bài viết, Kissinger nêu lên chiến lược nguyên thuỷ khi đàm phán của Richard Nixon đề ra là binh sĩ Mỹ và Bắc Việt phải cùng lúc rút ra khỏi miền Nam. Nhưng khi Kissinger dự thảo cho Hoà ước Paris,  có sự thay đổi điều kiện là Lê Đức Thọ chỉ chấp thuận cho việc binh sĩ Mỹ đơn phương ra đi trong khi binh sĩ Bắc Việt được tiếp tục đồn trú tại miền Nam. Kissinger không giải thích tại sao phải chấp nhận điều kiện này.

Trong cuốn sách Kissinger’s Betrayal: How America Lost the Vietnam War, do Nhà xuất bản Real Clear Publishing ấn hành vào tháng 4 năm 2023, Stephen B. Young đã dẫn chứng nhiều nguồn tài liệu và thư tín của Ellsworth Bunker, Henry Kissinger, Lưu Văn Lợi và Nguyễn Anh Vũ, Anatoly Dobrynin, Claude Dulong-Sainteny cũng như trực tiếp phỏng vấn Bunker và Nixon. Stephen B. Young kết luận, Kissinger đã qua mặt cả Nixon khi tự ý đề ra điều kiện cho binh sĩ Bắc Việt ở lại. Lá thư của Kissinger gửi cho Bunker vào ngày 25-5-1971 và biên bản cuộc họp ngày 9-1-1971 tại Toà Bạch Ốc với Đại sứ Dobrynin là hai bằng chứng cụ thể.

Sau khi tiếp xúc với Kisinger, Đại sứ Dobrynin xác nhận với Moscow và Hà Nội là: “…Nếu Hoa Kỳ cam kết rút toàn bộ lực lượng trong một thời hạn nhất định và có thể không yêu cầu lực lượng QĐNDVN rút đồng thời ra khỏi miền Nam … Bắc Việt nên cam kết tôn trọng lệnh ngừng bắn trong thời gian Hoa Kỳ rút quân …”

Richard Nixon nói không biết Kissinger thật sự làm gì vào năm 1971.

Cho đến nay, Kissinger chỉ lăp lại các biện minh quen thuộc: Hậu quả của Watergate làm cho Nixon ra đi, Quốc hội Mỹ cắt giảm viện trợ làm cho miền Nam không thể tiếp tục chiến đấu, không thú nhận bị Lê Đức Thọ lừa đảo và hay có bất cứ một trách nhiệm nào về chính trị hay đạo đức cá nhân. Kissinger vẫn chưa trả lời các cáo buộc của Stephen B. Young.

***

Khi Nixon tuyên thệ nhậm chức vào tháng Giêng năm 1969, Hoa Kỳ đã có gần hai thập niên can dự tại Việt Nam, 30.000 binh sĩ đã tử thương trên chiến trường và nhiều cuộc biểu tình phản chiến, đôi khi bằng bạo lực. Trong lần gặp gỡ Nixon đầu tiên sau khi thắng cử tại khách sạn Pierre, ông nhấn mạnh, kiên quyết kết thúc cuộc chiến Việt Nam trong nhiệm kỳ đầu tiên. Ông hứa với các gia đình tử sĩ về một sự kết thúc phù hợp đối với vinh dự của Mỹ. Ông muốn đạt được việc này bằng chính sách ngoại giao thông qua liên kết với Liên Xô. Ý tưởng về việc mở cửa đối với Trung Quốc cũng có thể sẽ đóng một vai trò, nhưng ông sẽ không bán tháo (chủ trương). Một nền an ninh của các dân tộc tự do, hoà bình thế giới và tiến bộ tuỳ thuộc vào việc tái lập và đổi mới tinh thần lãnh đạo của Hoa Kỳ. Các nỗ lực về chính trị và quân sự cũng phải được duy trì song song.

Ngay trong lúc đầu của nhiệm kỳ tổng thống Harry Truman, Hoa Kỳ đã tham gia việc bảo vệ miền Nam để chống lại sự nổi dậy của Cộng sản bằng cách gởi các cố vấn quân sự. Eisenhower gia tăng viện trợ Mỹ và nâng số lượng các cố vấn quân sự từ 35 lên đến gần 700 vào năm 1956, đặt họ trực thuộc Toà Đại sứ Mỹ tại Sài Gòn. Vào lúc cuối nhiệm kỳ, Eisenhower kết luận là, qua việc mở ra các đường tiếp vận mới, các đơn vị Bắc Việt thâm nhập được Lào và Kampuchea, hai nước yếu và trung lập nằm cạnh biên giới Nam Việt Nam, làm cho tình hình an ninh tại Sài Gòn ngày càng bị đe doạ và do đó phải kháng cự.

Các đường tiếp vận, một hệ thống mà sau này nổi danh là đường mòn Hồ Chí Minh dài 1000 cây số chạy qua một khu vực rừng hoang dã dọc theo biên giới phía nam của miền Nam Việt Nam; do đó, rất khó để phát hiện, tấn công hay phong toả. Đường mòn Hồ Chí Minh trở thành một điểm quan trọng của các nhà chiến lược Bắc Việt để họ làm suy yếu và cuối cùng làm sụp đổ chính phủ miền Nam.

Trong lúc chuyển giao quyền tổng thống vào năm 1960, Eisenhower khuyên John F. Kennedy, người kế nhiệm, là nên điều động quân Mỹ đến khu vực, và trong trường hợp cần thiết, chống lại các cuộc xâm nhập trong các nước láng giềng trung lập. Kennedy không thi hành ngay các lời khuyên này của Eisenhower, nhưng thay vào đó, cố thử tìm kiếm một giải pháp chính trị thông qua ngoại giao với Hà Nội. Kết quả là một Hiệp ước Quốc tế về Trung lập Lào được ký kết vào năm 1962.

Về sau, khi Hà Nội vi phạm tình trạng trung lập của Lào qua việc thâm nhập nghiêm trọng, Kennedy phản ứng bằng cách gởi 15.000 binh sĩ Mỹ đến để huấn luyện và cố vấn cho các đơn vị chiến đấu của Nam Việt Nam. Vì chính quyền Kennedy nhận ra là Ngô Đình Diệm, nhà lãnh đạo độc tài Nam Việt Nam, thiếu sự ủng hộ rộng rãi của dân chúng và ý chí chính trị để chiến thắng, nên thúc giục quân đội lật đổ. Cuộc đảo chính đã đưa đến việc sát hại ông Diệm vào ngày 2 tháng 11 năm 1963 và làm suy yếu chính quyền Nam Việt Nam ngay trong lòng cuộc nội chiến, mà theo định nghĩa, một chính quyền bị bao vây là một cái giá chủ yếu. Bắc Việt dùng cơ hội này để thâm nhập các lực lượng chiến đấu chính quy nhằm tăng cường cho các lực lượng quân kháng chiến.

Sau vụ sát hại Kennedy vào ngày 22 tháng 11 năm 1963, Lyndon B. Johnson đã theo lời khuyên của toán công tác về an ninh quốc gia mà gia tăng các nỗ lực quân sự tại Việt Nam. Ông tiếp nhận nhóm này có từ thời Kennedy, trừ một người trong nhóm chệch hướng là George Ball, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao (1). Tuy nhiên, không bao lâu sau, Johnson nhận ra rằng, các hỗn loạn chính trị trong khu vực phức tạp hơn, vì các rối rắm qua việc triển khai một chiến lược quân sự.

Đối với Mỹ, quy mô tuyệt đối của việc gởi quân Mỹ đến một khu vực xa xôi tạo ra chuyện tối cần thiết là phải chấm dứt chiến cuộc một cách nhanh chóng. Nhưng Hà Nội kéo dài xung đột để làm kiệt quệ tinh thần người Mỹ. Trong một cuộc đọ sức giữa một đạo quân được cơ giới hoá với lực lượng du kích trong rừng rậm, quân du kích có lợi thế hơn, chắc chắn họ sẽ thắng.

Tháng Giêng năm 1969, Bắc Việt kiểm soát 1/3 lãnh thổ phía Tây của Lào và một phần của Kampuchea, vì nó lọt ra ngoài phạm vi của các lực lượng Mỹ. Họ sử dụng các nơi này như là những căn cứ, một phần lớn là để gởi hàng tiếp vận tới miền Nam và đe doạ vùng cực nam của miền Nam, kể cả Sài Gòn. Do đó, Bắc Việt có vị thế tiếp vận để thử thách tinh thần kiên trì của người Mỹ ở trong nước. Như Phạm Văn Đồng, Thủ tướng Bắc Việt, giải thích cho Harrison Salisbury, ký giả của tờ New York Times, là họ theo đuổi một chiến lược dựa vào một niềm tin, người Bắc sẽ chiến đấu cho Việt Nam kiên cường hơn người Mỹ, điểm chủ yếu là nhiều người Việt sẵn sàng chết cho Việt Nam nhiều hơn người Mỹ.

Bế tắc trên chiến trường và số lượng thương vong tăng cao, tạo ra phân hoá xã hội tại hậu phương Mỹ. Trong thời chính quyền Johnson, những cuộc thảo luận trong các khuôn viên đại học về các mục tiêu và khả năng thực hiện của cuộc chiến đã bắt đầu. Khi Nixon tuyên thệ nhậm chức, những cuộc thảo luận đã bộc phát và trở thành những đối kháng trong mối quan hệ về giá trị và phương pháp của Mỹ. Cuộc chiến có chính nghĩa không? Nếu không được biện minh, tốt hơn là nên từ bỏ toàn bộ công cuộc chiến đấu. Mặc dầu thoạt đầu thái độ bỏ cuộc được coi như là cực đoan; về sau, quan điểm này có trong phần lớn giới trí thức của xã hội Mỹ.

Chủ thuyết xem Mỹ là ngoại lệ bị đảo lộn; chủ thuyết duy tâm nhằm đề cao việc hỗ trợ cho Mỹ đảm nhận trách nhiệm quốc tế sau Thế chiến thứ hai được đề cập trở lại khi Mỹ đối diện với cuộc chiến Việt Nam, nhằm vào việc bác bỏ vai trò lãnh đạo toàn cầu. Cuộc khủng hoảng niềm tin do việc Mỹ tham chiến tại Việt Nam đã vượt ra khỏi vấn đề cuộc chiến và chuyển hướng sang bản chất đích thực và nền tảng trong các mục tiêu của Mỹ.

Phong trào phản chiến ngay trong lòng các đại học tạo thành các cuộc biểu tình của quần chúng, nó đạt đến cao điểm làm cho Tổng thống Johnson không thể xuất hiện trước công chúng trong các cuộc vận động tranh cử vào năm 1968, chỉ với ngoại lệ khi nào ông đến các căn cứ quân sự. Tuy vậy, việc rút quân đơn phương ra khỏi cuộc chiến không được dân chúng ưa chuộng. Hubert Humphrey, ứng viên Tổng thống của Đảng Dân chủ và Richard Nixon, đối thủ của Đảng Cộng Hoà, đều từ chối việc rút quân đơn phương. Nhưng trong cuộc vận động tranh cử, họ hứa hẹn là sẽ tìm ra một đường lối kết thúc cuộc chiến qua đàm phán.

Nixon không nói rõ bằng cách nào, nhưng chỉ nói là sẽ có một phương sách mới. Tuy nhiên, các các cơ sở của Đảng Dân chủ phản đối các việc rút quân mà không đề cập đến chi tiết. Vấn đề gây cho Đảng Dân chủ chia rẽ và ngày Đại hội đảng để đề cử ứng viên vào tháng Tám xáo trộn là thúc giục đòi hỏi việc rút quân của hai phía (Mỹ và Bắc Việt) ra khỏi Nam Việt Nam. Nghị sĩ Edward Ted Kennedy và các đảng viên Dân chủ theo phe bồ câu dự trù khuôn khổ của việc đề nghị rút quân Mỹ, nhưng chỉ đề cập đến như là một số lượng quân đáng kể.

Từ cuộc gặp gỡ đầu tiên của chúng tôi, Nixon kiên quyết tìm ra một lối thoát đầy vinh dự tại Việt Nam, đó là tất yếu cho vai trò lãnh đạo thế giới của Mỹ. Trong thời gian chuyển quyền sau bầu cử, chúng tôi định nghĩa “đầy vinh dự” là những người Đông Dương đã chiến đấu cho tự do của họ có được một cơ hội để tự quyết định cho vận mệnh của mình, trong khi phong trào phản chiến tại Mỹ chỉ đòi hỏi một phía rút quân, điều mà Nixon cực lực phản đối.

(Còn tiếp)

 

Về cô giáo Lê Thị Dung với án 5 năm tù ở Hưng Nguyên, Nghệ An

28/04/2023

Phạm Cầm Thu

28-4-2023

Chiều nay, cả nước đang háo hức chào đón đợt nghỉ lễ kéo dài 5 ngày. Cũng chiều này, Cô giáo Lê Thị Dung, rời trại tạm giam sau hơn 1 năm bị giam giữ tại đó để chính thức đến với nhà tù qua bản án quái dị, 5 năm tù giam.

Đây là bức thư Cô để lại cho các con của mình. Oan khuất nhường ấy, đắng cay nhường ấy vẫn dặn các con “đừng trả thù những kẻ đẩy mẹ vào tù”.

Nhân cách ấy, người thường không có được.

Đọc bài thơ bất an quá. Các bạn ở Vinh, nếu có thể thì đến thăm Dung nhé, mỗi tháng họ cho người nhà gặp một lần. Và nhắn Dung phải BẢO TOÀN THÂN THỂ để trở về. Những người tử tế sẽ đồng hành cùng Em.

DẶN CON

Con đừng buồn lỡ mẹ có ra đi

Đừng than khóc, đừng khổ đau con nhé

Đừng oán trách, đừng trả thù những kẻ

Đẩy mẹ vào tù, làm gia đình tan nát, xót xa

Con đừng đau lỡ mẹ có chia xa

Cõi dương gian đầy bất công, ngang trái

Cõi hồng trần đầy khổ đau, trống trải

Chính nghĩa thua hung tàn, đời có nghĩa gì đâu

Con đừng sầu con nhé những canh thâu

Không còn mẹ mái đầu cha thêm bạc

Hồn oan khuất, khổ đau lầm lạc

Mẹ trở về mà chẳng thể gọi ai

Con đừng nhớ thương, thương nhớ những ngày

Mẹ oan ức đớn đau trong tù ngục

Những lần thăm nom hiếm hoi, tủi nhục

Nước mắt chảy dài, chảy mãi con ơi

Hồn mẹ về lạnh lẽo, oan – côi.

(Lê Thị Dung)

Ảnh Cô Lê Thị Dung. Nguồn: Tuấn Lê

 

Hưng Nguyên và Nghệ An

28/04/2023

Thái Hạo

28-4-2023

Trong vụ án cô giáo Lê Thị Dung đang làm rúng động dư luận cả nước, có những tình tiết đặc biệt quan trọng liên quan trực tiếp đến việc bắt giữ và kết tội bà. Đó là lá đơn tố cáo của bà trước khi bị bắt, chứ không phải chỉ là những khiếu nại đối với án kỷ luật bà như báo chí đã đưa tin.

Xin nhắc lại một chút về những việc xung quanh án kỷ luật này. Ban đầu là Sở GD Nghệ An “tuyển dụng chui” rồi đẩy người về cho Trung tâm, trong khi nơi này đã đủ giáo viên, và ép giám đốc (cô Dung) phải nhận người. Cô không ký hợp đồng không thời hạn, và rồi sau đó bị kỷ luật. Án kỷ luật ấy không có cơ sở, cô Dung khiếu nại, UBND tỉnh Nghê An thừa nhận cô Dung đúng, nhưng lạ thay, án kỷ luật vẫn không bị thu hồi. Cô Dung tiếp tục khiếu nại.

Đến ngày 16 tháng 9 năm 2021, thì cô giáo Lê Thị Dung đã làm đơn tố cáo Ban thường trực huyện ủy Hưng Nguyên nhiệm kỳ 2015-2020 về nhiều nội dung, gửi lên Bí thư tỉnh ủy Nghệ An.

Phải chăng đây chính là lý do trực tiếp và quan trọng nhất dẫn đến việc bà bị bắt và kết án 5 năm tù giam, chứ không phải là vấn đề của số tiền gần 45 triệu đồng “thất thoát” trong 6 năm kia?

Tại sao nói như thế? Căn cứ vào lời tự bào chữa tại tòa của cô Lê Thị Dung sau khi cả 2 luật sư của cô đều đã bị đuổi ra khỏi phòng xét xử, dư luận khó mà nghĩ khác được. Cụ thể, cô Dung nói: “Có người nói tôi rút đơn đi [chính là lá đơn tố cáo nói trên], không có là lệnh bắt này! Như vậy, ngay từ đầu đã có sự xây dựng để kết tội. Trước xét xử cũng tiếp tục hỏi và định mức án cho tôi là 5 năm. Đã xét xử đâu, đã biết đúng sai đâu nhưng vẫn mức án bỏ túi 5 năm! Căn cứ buộc tội thì không đúng pháp luật, trình tự tố tụng sai phạm từ đầu đến cuối, nhưng vẫn bất chấp luật, vẫn kết tội… Khủng khiếp quá” (Trích lời tự bào chữa của bị cáo Lê Thị Dung tại tòa án Hưng Nguyên – Nghệ An).

Chính vì nhiều lý do của cuộc sống cá nhân và những áp lực này (không phải chỉ từ cấp huyện), cô Dung đã rút đơn tố cáo. Nhưng, chỉ khoảng 1 tuần sau khi rút đơn thì cô Dung bị bắt và bị giam hơn 1 năm trời cho đến cuối tháng Tư này thì bị đưa ra xét xử và bị kết án 5 năm tù bằng một phiên tòa có nhiều tình tiết làm dậy sóng như đã thấy.

Phải chăng, từ những gì đã thấy, việc kêu oan cho cô Dung khó mà có kết quả nếu chỉ khu biệt lại và luẩn quẩn trong phạm vi các cấp chính quyền tỉnh Nghệ An?

 

Tháng Tư oan nghiệt

28/04/2023

Da Màu

Vũ Xuân Lan

28-4-2023

Đã 48 năm trôi qua, nói lại cái ngày nhức nhối này có cũ quá không? Thi sĩ Thanh Nam trong những ngày tháng đầu tỵ nạn đã có những lời thơ cay đắng: “Một năm người có mười hai tháng/ Ta trọn năm dài một Tháng Tư”.

Tháng Tư vẫn là một kỷ niệm đau buồn cho những người ly hương vì mất nước. Gần đến ngày Quốc Hận trên các trang mạng xã hội tràn đầy những hình ảnh của ngày 30 tháng 4 đau thương đó: Hình ảnh từng đoàn người dắt díu nhau tay bồng tay bế, lếch thếch gánh gồng, có những cặp mắt thất thần vì sợ hãi, có những cặp mắt mở to nhìn vào con đường đang bước tới.

Họ không biết sẽ đi về đâu nhưng cứ đi, có những cụ già phải có người sốc nách, có những trẻ thơ mếu máo, có những em bé vật vờ trên tay người mẹ đang bước đi lảo đảo, có cả những thây người gục ngã và bị người khác vội vã đạp lên vì không một ai có thì giờ nhìn lại khi đoàn quân “giải phóng” đang đuổi sát sau lưng.

Trong một ‘clip’ khác, các đoàn xe của binh sĩ Việt Nam Cộng Hòa bị dân chúng vây quanh xin cho đi theo để lánh nạn. Một cảnh khác nữa tại các bến tầu, người ta cũng xô đẩy nhau lên những chiếc tầu đã chất đầy người. Còn nhiều, nhiều lắm, những cảnh hoảng loạn diễn ra khắp nơi.

Tại thành phố Sài Gòn quang cảnh cũng không khá hơn: Người ta chen chúc trước cửa tòa Đại Sứ Mỹ, leo lên vai, lên đầu nhau để vào được bên trong, mong kịp những chuyến trực thăng hầu như cất cánh không nổi vì đã quá tải. Không lọt được vào tòa Đại Sứ, người ta lại quay ra tìm đường trốn khác, người thì đi ngược lại phi trường Tân Sơn Nhất, kẻ lại đi xuôi ra bến Bạch Đằng.

Nếu may mắn leo được lên một trong những con tầu chưa kịp nhổ neo thì còn bao cảnh đau thương trên biển cả, thoát được hải tặc thì cũng chết đói, chết khát vì cạn hết lương thực và nước uống hoặc chết đuối vì tầu bị chìm.

Những người Cộng sản đã nhắm mắt lại khi họ mỉa mai chúng tôi là những kẻ đu càng, chạy theo giặc Mỹ để ăn bơ thừa sữa cặn. Họ có tỉnh táo không để nhìn những người dân khốn khổ đó không chạy theo bơ thừa sữa cặn, họ là những người dân bình dị có khi cũng không biết đến mùi vị bơ sữa.

Những người sinh sau đẻ muộn có bao giờ tự hỏi tại sao những người dân đó lại chạy bán sống bán chết khi đoàn quân cách mạng vào “giải phóng” họ khỏi kìm kẹp Mỹ Ngụy đang tiến lại gần? Nếu đã tự cho mình là người có ý thức sao không chịu lên các trang mạng tìm hiểu về cái ngày lịch sử ấy mà cứ mỗi năm đến ngày 30 tháng 4 lại hát hò nhẩy múa để ăn mừng cái gọi là “Giải Phóng miền Nam”?

Thật ra họ nên tự đặt câu hỏi “Ai giải phóng ai?“ Nhân chứng đầu tiên là nhà văn Dương Thu Hương của miền Bắc đã ngồi xuống vệ đường mà khóc khi bước vào Sài Gòn, một thành phố tuy đã bị tan nát khi người dân tháo chạy mà vẫn còn cho thấy đời sống sung túc khác xa trí tưởng tượng của bà. Rõ ràng là sự tuyên truyền bịp bợm của nhà nước Cộng Sản đã đánh lừa người dân miền Bắc để họ phải lao đầu vào một cuộc chiến phi nghĩa.

Ở đây tôi không muốn nhắc lại những sự việc đáng xấu hổ khi bên thắng trận tiến vào Sài Gòn, những vụ tham lam vơ vét của những kẻ có quyền chức hay những chuyện ngây ngô đáng thương của những người đã bị lừa trong bao thập niên. Chính một nhà thơ hiện còn sinh sống ở Hà Nội, từng tốt nghiệp tại Moscow, đã đi nhiều nước, cả tự do đến cộng sản, đã nói, ông không tự hào là người Cộng sản Việt Nam vì:

“Riêng hai chữ Cộng Sản,
Nói lên một phần nào
Làm thằng dân Cộng Sản
Có gì mà tự hào

Mà tự hào sao được
Khi mấy triệu dân ta
Vượt biên thà chết biển
Hơn phải chết ở nhà”.

Nhà thơ Bùi Giáng gay gắt hơn về cuộc “Giải phóng” đã viết:

“Đánh cho Mỹ cút Ngụy nhào,
Đánh cho chết mẹ đồng bào miền Nam”.

Bài thơ này đã được một Thi sĩ khác chua chát tiếp theo:

“Đánh cho Bắc đọa Nam đầy,
Đánh cho thù hận giờ này chưa tan”.

Tác giả Vũ Xuân Lan năm 1975

Những người nổi danh trên thế giới cũng có những nhận xét về Chủ Nghĩa Cộng Sản. Tổng Thống Ronald Regan tiên đoán: “Chấm dứt Chiến tranh không chỉ đơn thuần rút quân về là xong vì cái giá phải trả cho Hòa Bình là ngàn năm tăm tối cho các thế hệ Việt Nam về sau”.

Bà Angela Merkel Thủ Tướng Đức nói: ”Tôi lớn lên trong Chủ Nghĩa Cộng Sản Đông Đức nên tôi hiểu rõ về họ, Cộng Sản là thứ Chủ Nghĩa gian trá và man rợ nhất của Nhân loại và của Thế giới văn minh”.

Đức Đạt Lai Lạt Ma nhận xét: “Người Cộng Sản làm Cách mạng không phải để mang Hạnh Phúc đến cho nhân dân mà họ làm cách mạng để nhân dân mang Hạnh phúc đến cho họ”.

Văn Hào Victor Hugo cũng phải thốt lên: ”Cộng Sản là giấc mơ của vài người nhưng lại là cơn ác mộng của Nhân Loại”.

Ngay cựu lãnh tụ khối Liên-xô Mikhail Gorbachev cũng phải thú nhận: “Tôi đã bỏ một nửa cuộc đời cho lý tưởng Cộng Sản, ngày nay tôi phải đau buồn mà nói rằng Đảng Cộng Sản chỉ biết tuyên truyền bằng dối trá”.

Đã 48 năm trôi qua, muốn để dĩ vãng được chôn vùi nhưng mỗi năm đến ngày 30 tháng 4 thì vết thuơng lại nhức nhối. Nhà cầm quyền Cộng Sản một mặt vuốt ve những “khúc ruột ngàn dặm“ đổ tiền về dưới mọi hình thức, nhưng một mặt vẫn cho những dư luận viên lên trang mạng nhục mạ những người đã thẳng thắn từ chối chủ nghĩa cộng sản. Họ gọi chúng ta là bọn ba que vì chúng ta trung thành với lá cờ vàng ba sọc đỏ.

Tác giả Vũ Xuân Lan năm 2023

Những người sinh trưởng tại miền Nam có thể không hiểu chữ “ba que”, ngay cả con cái của những người di cư năm 1954 có khi cũng không hiểu vì họ thuộc những gia đình gia giáo không quen dùng những chữ thậm tệ đó. Ở miền Bắc thủa xưa, thành ngữ “ba que xỏ lá ”, tương đương với “đá cá lăn dưa“ của miền Nam, dùng để chỉ những người lật lọng, chuyên dùng mánh lới để lừa đảo.

Mấy năm trước, một du học sinh Việt Nam ở Úc đã xé và dẫm lên lá cờ vàng nhân ngày 30 tháng 4, rồi dùng những lời lẽ thô tục để thóa mạ cả Cộng Đồng tỵ nạn. Vụ đó đã gây ra phản ứng rất mạnh mẽ trong các Cộng Đồng người Việt tỵ nạn ở Úc và trên khắp thế giới.

Lòng công phẫn đó đã an ủi tôi phần nào vì lâu nay tôi vẫn ưu tư về thái độ thờ ơ của tuổi trẻ hậu duệ Việt Nam Cộng Hòa. Họ còn rất nhỏ khi được cha mẹ hốt hoảng dẫn lên những chiếc xe, chiếc tầu đầy ắp người hoặc bị đẩy lên những chuyến bay đang chuẩn bị cất cánh. Khi sang đến miền đất tự do, nhờ những hy sinh cần cù của các bậc cha mẹ, một số được học hành tử tế; đến lúc thành công họ đã ngạc nhiên về thái độ chống Cộng triệt để của các đấng sinh thành. Sự kiện này là do một số sách vở của những người chống cuộc chiến Việt Nam đã được đưa vào giảng dậy tại các trường Trung Học và Đại Học tại Mỹ. Tác giả những cuốn sách này đã bóp méo lịch sử cuộc chiến tự vệ chính đáng của miền Nam, miệt thị những người đã cầm súng để bảo vệ Tự Do.

Đó là chuyện xảy ra cho những ai may mắn đã thoát khỏi nạn Cộng Sản. Về phần những người còn kẹt lại, sau một thời gian chịu đựng, họ cũng phải hòa mình vào nếp sống mới và cũng chạy chọt cho con được học trường nọ trường kia, không tránh được các trẻ nhỏ bị nhồi sọ là cách mạng đã anh hùng đánh Pháp đuổi Mỹ, giải phóng miền Nam và thống nhất đất nước.

Sau này khi cách chia thành phần giai cấp của nhà nước cộng sản được nới nhẹ thì những người “con ngụy ” cũng được thi vào các trường Đại Học, có người đã trở thành những bác sĩ, kỹ sư . Họ cũng không được biết gì về những câu chuyện kinh hoàng của ngày 30 tháng tư năm đó. Vì thế mới có những thanh niên của chế độ mới, được gửi đi du học ở Úc, vào ngày 30 tháng 4 đã ngang nhiên xé lá cờ vàng và vừa giẫm lên, vừa thốt ra những câu nói vô giáo dục (ở đây tôi không muốn nói đến chữ mất dậy). Rồi đây, không biết có bao giờ sự thật được ghi vào lịch sử cho những thế hệ sau học hỏi, những sự thật về ngày Miền Nam bị bức tử và sát nhập vào miền Bắc Cộng Sản để buộc phải sống dưới chế độ độc tài đảng trị?

Hôm nay ngồi coi những bức hình và những thước phim chiếu lại ngày oan nghiệt đó, lòng tôi dâng lên một xúc cảm mãnh liệt. Tôi thấy vô cùng thương cảm cho những người dân lành vô tội và cùng lúc thấy hãnh diện vì những người hiền lành giản dị này cũng là những người vô cùng sáng suốt đã nhận ra hiểm họa Cộng Sản, nên đã liều mình chạy trốn trên con đường gian nan nguy hiểm, không ít người đã bỏ mình trên đường lánh nạn.

Tháng Tư Quốc Hận xin nghiêng mình tưởng niệm những nạn nhân đã ra đi không đến bến bờ và xin ngưỡng mộ những người đã bỏ hết những gì có được, ra đi để lập lại cuộc đời trên đất nước Tự Do.

_____

Một số hình ảnh người dân bỏ chạy trong tháng cuối của cuộc chiến. Nguồn: Getty Images và các trang mạng:

Hoan nghênh lãnh đạo Bộ GD-ĐT, nhưng đợi chờ các biện pháp mạnh mẽ và thiết thực hơn

 

Hoan nghênh lãnh đạo Bộ GD-ĐT, nhưng đợi chờ các biện pháp mạnh mẽ và thiết thực hơn

Nguyễn Ngọc Chu

Có người nhắn tin nói “Huyện ủy Hưng Nguyên ra chỉ thị các thầy cô giáo không được like, bình luận và chia sẻ các bài viết liên quan đến cô Lê Thị Dung”. Tôi không rõ thực hư của thông tin này như thế nào nên không khẳng định được. Tuy nhiên, nếu đúng thì cũng “thường thôi, có gì đâu mà ầm ĩ”. 

Đã từ lâu, trong các cơ sở giáo dục và cơ quan nhà nước nói chung, đây vẫn là một “luật lệ” bất thành văn: không được tương tác với các bài viết nhạy cảm trên mạng xã hội. Còn thế nào là “nhạy cảm” thì chẳng có văn bản nào hướng dẫn, quy định cả. Mà thường thì “nhạy cảm” nhất là những việc liên quan trực tiếp tới lợi ích của người đứng đầu cơ sở và địa phương, việc càng nghiêm trọng thì càng “nhạy cảm”, thế thôi. Tôi ngày còn đi dạy cũng thường vẫn phải nhận những cái mệnh lệnh công khai thế này trong các buổi họp hội đồng sư phạm, chứ có xa lạ gì đâu.

Những cái “luật” kiểu này đã đã bịt mồm giáo viên và viên chức nói chung, biến họ thành những kẻ câm lặng nếu không có bản lĩnh và ý thức sâu sắc về lẽ phải, điều thiện và cái đẹp. Lâu dần, họ trở nên vô cảm, ươn hèn, quay lưng với cả những sai trái, bất công ngay bên cạnh mình, để cho cái xấu, cái ác hoành hành ngang ngược như giữa chốn không người.

Mà cũng thật đau lòng, nghe dân địa phương nói bí thư Huyện ủy Hưng Nguyên bây giờ lại là học trò cũ của cô giáo Lê Thị Dung. Cái tình thầy trò, cái đạo lý “tôn sư trọng đạo” của dân tộc, ôi chao... Phải chăng vì thế mà cô Dung, trong những ngày bị giam cầm ở chốn lao tù mới cảm thán mà làm ra bài thơ “Trò chức quyền” vừa bi thường, vừa khí phách dưới đây? Nhưng không rõ "học trò" trong bài là ám chỉ ai.

Thái Hạo

Án oan cô giáo Lê Thị Dung không thể là chuyện nhỏ, không phải là chuyện của một cá nhân. Đó là chuyện lớn của toàn xã hội. Vì nó huỷ hoại lòng tin vào công lý. Vì nó đang thể hiện “lẽ phải thuộc về kẻ mạnh”.

Khi bị Pháp bắt (1888) vua Hàm Nghi không muốn để lộ thân phận mình. Pháp cho đón nhà vua vào thành, bắt lính xếp hàng đón chào. Nhà vua thản nhiên nói:

“Tôi chỉ là bề tôi, không dám nhận lời chúc mừng của các ông. Vua Hàm Nghi của chúng tôi hiện ở trong rừng sâu”.

Biết nhà vua là người giữ lễ, Pháp đưa thầy giáo cũ của vua Hàm Nghi là thầy Nguyễn Nhuận đến. Khi thấy thầy giáo cũ, vua Hàm Nghi đứng dậy vái chào. Người Pháp biết đích thực là vua Hàm Nghi (https://vtc.vn/cau-chuyen-ve-vua-ham-nghi-va-thay-giao...).

Nay nghe nói một lãnh đạo đương chức rất cao của huyện Hưng Nguyên là học trò cũ của cô giáo Lê Thị Dung (vừa bị TAND Huyên Hưng Nguyên tuyên 5 năm tù giam ngày 26/4/2023). Lại được đọc bài thơ sau đây của cô giáo Lê Thị Dung vừa viết trong nhà giam:

TRÒ CHỨC QUYỀN

Học trò chức trọng quyền cao ơi

Nhân nghĩa ân tình đi đâu rồi

Kính thầy mến bạn cứ quên hết

Áo rộng, ghế cao người đơn côi

Học trò chức trọng quyền cao ơi

Óc rỗng, tim đen ta biết rồi

Ăn chơi, đàn đúm còn vênh váo

Cô giáo oan sai ngươi bỏ rơi

Cô giáo oan sai chỉ vì ngươi

Tham quyền giữ ghế nên buông lơi

Mặc cho một lũ quân gian ác

Đày đọa cô ngươi đến hết đời

Tù tội cô ngươi vẫn thanh cao

Nhân, nghĩa, hiếu, trung vẫn cuộn trào

Trí dũng oai hùng cười ngạo nghễ

Bất lễ bất tình ai dạy ngươi???

Nghĩ đến truyền thống của người Việt: “Mồng Một giỗ Cha, Mồng Hai giỗ Mẹ, Mồng Ba giỗ Thầy” mà ứa nước mắt.

Bảo vệ cấp dưới là thước đo giá trị của cấp trên.

Vận động viên bóng rổ Mỹ Brittney Grine bị Nga quy tội buôn bán ma tuý và tuyên 9 năm tù, nhưng chỉ sau 10 tháng đã được Chính phủ Mỹ đưa về Mỹ bởi cuộc trao đổi tù nhân người Nga Viktor Bout. Hai công dân Mỹ tham chiến ở Ukraine là John - Robert Drueke và Huỳnh Ngọc Tài bị Nga bắt giữ ở Ukraine cũng được trả tự do nhờ Chính phủ Mỹ đàm phán với Nga qua trung gian Ả Rập Xê Út.

Tại sao hộ chiếu của các quốc gia mạnh có uy lực? Là vì công dân họ được Chính phủ bảo vệ mạnh mẽ. Bảo vệ công dân là thước đo giá trị của Chính phủ.

Nay rất mừng khi nghe tin Bộ GD&ĐT đã lên tiếng bảo vệ cô giáo Lê Thị Dung. Theo ông Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục Vũ Minh Đức cho biết thì Lãnh đạo Bộ GD&ĐT đã trao đổi với Lãnh đạo Nghệ An, bày tỏ mong muốn cơ quan pháp luật Nghệ An xét xử công bằng, khách quan cho cô giáo Lê Thị Dung.

Giáo dục ‘bảo vệ lẽ phải’ là trụ cột quan trọng của nền giáo dục mọi quốc gia. Cô thầy giáo là người truyền dạy cho học trò biết sống nhân nghĩa, không bị tiền bạc cám dỗ, không sợ hãi trước quyền lực, phải bảo vệ chính nghĩa, phải bảo vệ lẽ phải. Nay cô giáo Lê Thị Dung bị tù oan mà Lãnh đạo Bộ GD&ĐT không bảo vệ được thuộc cấp của mình, thì làm sao các thầy cô giáo trong cả nước có thể truyền dạy cho học trò biết sống vì lẽ phải?

Rất hoan nghênh Lãnh đạo Bộ GD&ĐT đã có động thái đầu tiên về trường hợp cô giáo Lê Thị Dung. Nhưng trao đổi chưa đủ để minh oan cho cô giáo Lê Thị Dung. Hy vọng rằng ông Bộ trưởng Bộ GD&ĐT đọc được bài thơ của cô giáo Lê Thị Dung viết trong tù mà có những hành động mạnh mẽ hơn, bằng công văn, bằng trợ giúp pháp lý, bằng mọi biện pháp có thể để bảo vệ cô giáo Lê Thị Dung, chứng minh cho học trò và thầy cô giáo cả nước thấy sự toàn thắng của lẽ phải.

Án oan cô giáo Lê Thị Dung không thể là chuyện nhỏ, không phải là chuyện của một cá nhân. Đó là chuyện lớn của toàn xã hội. Vì nó huỷ hoại lòng tin vào công lý. Vì nó đang thể hiện “lẽ phải thuộc về kẻ mạnh”’

N.N.C.

Kế hoạch của Trung Quốc về cuộc chiến Uk xen lẫn hòa bình với tư lợi Âm mưu Tàu Cộng

 

Kế hoạch của Trung Quốc về cuộc chiến Ukraine xen lẫn hòa bình với tư lợi Âm mưu Tàu Cộng

VOA Tiếng Việt

Ảnh phối hợp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy (AFP) và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (Reuters).

Lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đối mặt với những trở ngại khó khăn nếu ông thực sự muốn giúp chấm dứt cuộc chiến kéo dài 14 tháng của Nga ở Ukraine.

Khó khăn lớn nhất là không bên nào sẵn sàng ngừng chiến đấu.

Kế hoạch cử một phái viên tới Ukraine của ông Tập Cận Bình cho phép chính phủ của ông làm chệch hướng những lời chỉ trích về việc ủng hộ Moscow và theo đuổi vai trò lớn hơn như một lực lượng ngoại giao. Thông báo của ông hôm 26/4 trong một cuộc điện đàm với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy đã làm dấy lên sự lạc quan rằng Bắc Kinh có thể sử dụng mối quan hệ nồng ấm với Tổng thống Nga Vladimir Putin để thúc đẩy hòa bình. Tiếp theo đó là những câu hỏi hoài nghi về việc liệu Bắc Kinh có tập trung hơn vào việc chấm dứt cuộc xâm lược hay chỉ là phục vụ lợi ích của riêng mình. Bắc Kinh từ chối chỉ trích cuộc xâm lược của Nga.

Xuất phát điểm của Trung Quốc là một đề xuất hòa bình được đưa ra vào tháng 2 kêu gọi ngừng bắn, đàm phán và chấm dứt các chế tài đối với Nga. Trung Quốc đưa ra một vài chi tiết, nhưng lặp đi lặp lại cáo buộc của Nga là đổ lỗi cuộc xâm lược là do các chính phủ phương Tây.

Trung Quốc có lý do chính đáng để muốn thấy chiến tranh kết thúc. Chiến tranh làm rung chuyển nền kinh tế Trung Quốc bằng cách đẩy giá dầu, lúa mì và các hàng hóa khác lên cao. Bắc Kinh cũng cảnh báo hôm 26/4 về sự nguy hiểm của chiến tranh hạt nhân, sau khi Nga tuyên bố trước đó sẽ chuyển vũ khí nguyên tử sang nước láng giềng Belarus.

Ông John Delury, một chuyên gia về quan hệ quốc tế tại Đại học Yonsei ở Seoul, nói: “Lợi ích của Trung Quốc song hành với việc kết thúc chiến tranh.”

Ông Delury nói: “Bắc Kinh không muốn thấy Nga bị bẽ mặt, Trung Quốc cũng không muốn Nga chiến thắng”, “Lựa chọn tốt nhất là ngừng bắn và cùng với đó là các cơ hội kinh tế để tham gia vào quá trình tái thiết Ukraine sau chiến tranh.”

Tuyên bố hôm 26/4 không đưa ra dấu hiệu nào cho thấy Trung Quốc có thể đề nghị giải quyết các vấn đề mà hai nước đang tranh chấp, bao gồm Crimea, bán đảo ở Biển Đen bị Moscow chiếm giữ từ Ukraine vào năm 2014.

Đóng vai trò kiến tạo hoà bình có lợi cho Bắc Kinh

Bằng cách đóng vai người kiến tạo hòa bình, Bắc Kinh cũng có thể đang tìm cách tách các đồng minh châu Âu khỏi Hoa Kỳ, quốc gia mà ông Tập cáo buộc đang cố gắng ngăn chặn sự trỗi dậy về kinh tế và chính trị của Trung Quốc.

Bắc Kinh đang cố gắng hàn gắn quan hệ với châu Âu sau bình luận của một đại sứ Trung Quốc rằng các nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ có thể không phải là quốc gia có chủ quyền. Nhóm đó bao gồm Ukraine và các thành viên Liên minh châu Âu Estonia, Latvia và Lithuania.

Các nhà lãnh đạo bao gồm Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã đến thăm Bắc Kinh và kêu gọi giúp đỡ về vấn đề Ukraine, nêu bật những thách thức mà Washington phải đối mặt trong việc liên kết các đồng minh để chống lại các chính sách quyết đoán của Trung Quốc ở nước ngoài.

Ông Alexander Gabuev của Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, nói: “Cố gắng chia rẽ giữa Hoa Kỳ và các đối tác châu Âu là một mục tiêu quan trọng.” “Để làm được điều đó, Trung Quốc cần phải giả vờ rằng họ là một lực lượng tích cực vì hòa bình.”

Cuộc điện đàm của ông Tập với ông Zelenskyy có thể duy trì hy vọng của châu Âu rằng Trung Quốc có thể bị thuyết phục “sử dụng ảnh hưởng của mình để giúp chấm dứt chiến tranh” nhưng “không có khả năng thay đổi đánh giá của phương Tây về lập trường của Bắc Kinh là một trong những nước “trung lập thân Nga”, các nhà phân tích Eurasia Group cho biết trong một báo cáo.

Ông Tập không phải lúc nào cũng ủng hộ ông Putin

Loan báo này tạo cơ hội cho Bắc Kinh chứng tỏ rằng không phải lúc nào họ cũng đồng ý với Moscow. Các nhà phê bình ở phương Tây phàn nàn rằng Trung Quốc giúp ông Putin chống lại các biện pháp trừng phạt của phương Tây bằng cách mua dầu khí của Nga và hỗ trợ chính trị.

Chính phủ của ông Tập coi Điện Kremlin là một đối tác trong việc chống lại sự thống trị của Hoa Kỳ đối với các vấn đề toàn cầu. Trung Quốc đã sử dụng vị thế là một trong năm thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc để ngăn chặn các nỗ lực chỉ trích Nga.

Ông Tập và ông Putin nói trong một tuyên bố chung trước cuộc xâm lược vào tháng 2/2022 rằng chính phủ của họ có mối quan hệ “tình bạn không giới hạn”. Hải quân của họ đã tổ chức các cuộc tập trận chung với Iran vào tháng Ba vừa qua.

Mặc dù vậy, chính phủ Trung Quốc nói rằng họ có mối quan hệ “không liên minh”. Bắc Kinh đã hứa sẽ không cung cấp vũ khí cho bất kỳ bên nào trong cuộc chiến Ukraine.

Ông Da Wei, một chuyên gia quan hệ quốc tế tại Đại học Thanh Hoa ở Bắc Kinh và là giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và An ninh, nói: “Trung Quốc chưa bao giờ đứng về một phía nào.”

“Lãnh đạo phương Tây nào đã duy trì liên lạc với lãnh đạo của cả hai bên liên quan trực tiếp đến cuộc khủng hoảng?” “Tôi nghĩ rằng cuộc gọi này là một dấu hiệu cho thấy mục tiêu công bằng và vô tư của Trung Quốc trong việc thúc đẩy các cuộc đàm phán hòa bình.”

Một tuyên bố của Trung Quốc hôm 26/4 cũng viện dẫn “sự tôn trọng lẫn nhau đối với chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ” là nền tảng của quan hệ với Ukraine.

Trong khi Nga đang cố gắng thay đổi biên giới bằng cách sáp nhập các phần lãnh thổ của Ukraine, Bắc Kinh cực kỳ nhạy cảm về việc tôn trọng chủ quyền lãnh thổ. Trung Quốc nói rằng biên giới phải được tôn trọng và không quốc gia nào có quyền can thiệp vào công việc của nước khác.

Nỗ lực của Bắc Kinh để nâng cao vị thế toàn cầu

Định vị mình là người hòa giải cũng giúp ích cho Bắc Kinh khi nước này theo đuổi vai trò lớn hơn trong việc quản lý các vấn đề toàn cầu như một phần trong nỗ lực để khôi phục Trung Quốc về vị trí mà Đảng Cộng sản coi là vị trí xứng đáng của nó với tư cách là một nhà lãnh đạo chính trị, kinh tế và văn hóa.

Bắc Kinh nên “tích cực tham gia cải cách và xây dựng hệ thống quản trị toàn cầu” và thúc đẩy “các sáng kiến an ninh toàn cầu”, ông Tập nói hồi tháng Ba. Một đề xuất về “Sáng kiến An ninh Toàn cầu” được đưa ra vào tháng Hai cho biết Trung Quốc “sẵn sàng tiến hành hợp tác an ninh song phương và đa phương với tất cả các nước”.

Cũng trong tháng Ba, Ả rập Xê-út và Iran tuyên bố chấm dứt 7 năm chia rẽ ngoại giao sau các cuộc đàm phán do Trung Quốc tổ chức. Năm nay, chính phủ của ông Tập cũng đã đề nghị làm trung gian cho các cuộc đàm phán giữa Israel và Palestine, thiết lập một cấu trúc an ninh Trung Đông mới và giúp các nước châu Phi giải quyết các tranh chấp.

Nếu Bắc Kinh có thể tổ chức các cuộc đàm phán hòa bình, thì “điều đó hỗ trợ cho tham vọng trở thành một cường quốc toàn cầu của Tập Cận Bình,” ông Delury nói.

Tham vọng ngoại giao của Trung Quốc là một sự đảo ngược từ nhiều thập niên đứng ngoài các tranh chấp của các nước và hầu hết các vấn đề quốc tế để tập trung vào phát triển kinh tế.

Các sáng kiến hòa giải của Bắc Kinh cũng mâu thuẫn với hành vi đối đầu của Trung Quốc đối với các nước láng giềng trong tranh chấp lãnh thổ và đe dọa tấn công Đài Loan, hòn đảo dân chủ tự trị mà Bắc Kinh tuyên bố là một phần lãnh thổ của mình.

Hy vọng hòa bình mờ dần

Chính phủ Ukraine nói trong một tuyên bố rằng cuộc điện đàm của ông Zelenskyy với ông Tập có thể dẫn đến “sự tương tác có thể có với mục đích thiết lập một nền hòa bình công bằng và bền vững cho Ukraine”. Ông Zelenskyy cho biết ngày 29/3 ông đã mời ông Tập đến thăm, nhưng cả hai chính phủ đều không cho biết liệu điều đó có thể xảy ra hay không.

Mặc dù vậy, các nhà phân tích chính trị nhìn thấy rất ít cơ hội để đạt được tiến bộ. Ukraine được cho là đang chuẩn bị một cuộc tấn công mới nhằm tái chiếm lãnh thổ bị Nga chiếm đóng.

Ông Gabuev nói: “Có thể phải mất nhiều năm, thậm chí nhiều thập niên, một giải pháp mới được đưa ra, bởi vì lập trường của Nga và Ukraine vẫn còn cách xa nhau.”

Ông Shi Yinhong, một chuyên gia về quan hệ quốc tế tại Đại học Nhân dân Trung Quốc ở Bắc Kinh, lưu ý rằng Bộ Ngoại giao Nga đã nói rằng các cuộc đàm phán hòa bình là “gần như không thể”, trong khi ông Zelenskyy nhấn mạnh với ông Tập về tầm quan trọng của việc thu hồi tất cả các lãnh thổ đã bị chiếm.

Ông Shi nói: “Không bên nào trong cuộc chiến nói theo sáng kiến của Trung Quốc, vốn còn xa vời so với những gì họ đang phấn đấu để đạt được.”

Nguồn: VOA Tiếng Việt