Thứ Hai, 2 tháng 11, 2020

Bá quyền kết thúc như thế nào? (Phần 3)

 

Bá quyền kết thúc như thế nào? (Phần 3)

Foreign Affairs

Tác giả: Alexander Cooley và Daniel H. Nexon

Dịch giả: Trần Ngọc Cư

Số tháng 7-8/2020

Tiếp theo phần 1 và phần 2

Chấm dứt chế độ độc quyền bảo trợ của phương Tây

Trung Quốc và Nga không phải là các quốc gia duy nhất đang tìm cách làm cho chính trị thế giới thuận lợi hơn đối với các chế độ phi dân chủ và ít chịu phục tùng bá quyền Mỹ. Kể từ năm 2007, việc cho vay của “các nhà tài trợ lừa đảo” trên thế giới, chẳng hạn như Venezuela giàu dầu mỏ đã đưa ra khả năng rằng sự hỗ trợ không ràng buộc như vậy có thể làm suy yếu các sáng kiến viện trợ của phương Tây vốn được thiết kế để khuyến khích các chính phủ thực hiện cải cách tự do.

Kể từ đó, các công ty cho vay của nhà nước Trung Quốc, như Ngân hàng Phát triển Trung Quốc, đã mở các dòng tín dụng đáng kể trên khắp châu Phi và các nước đang phát triển. Do hậu quả của khủng hoảng tài chính năm 2008, Trung Quốc đã trở thành một nguồn cho vay và tài trợ khẩn cấp quan trọng cho các quốc gia không thể tiếp cận hoặc bị loại khỏi các tổ chức tài chính phương Tây. Trong cuộc khủng hoảng tài chính này, Trung Quốc đã đưa ra hơn 75 tỷ đô la cho các khoản vay trong các giao dịch năng lượng cho các quốc gia ở Mỹ Latinh — Brazil, Ecuador, và Venezuela— và cho Kazakhstan, Nga và Turkmenistan ở Khu vực Á-Âu.

Trung Quốc không phải là nước bảo trợ thay thế duy nhất. Sau Mùa xuân Ả Rập, các quốc gia vùng Vịnh như Qatar cho Ai Cập vay tiền, cho phép Cairo tránh chuyển sang Quỹ Tiền tệ Quốc tế trong thời gian hỗn loạn. Nhưng Trung Quốc cho đến nay vẫn là quốc gia tham vọng nhất về vấn đề này. Một nghiên cứu của AidData cho thấy tổng số viện trợ nước ngoài của Trung Quốc từ năm 2000 đến 2014 đạt 354 tỷ đô la, gần tổng số 395 tỷ đô la của viện trợ Mỹ. Trung Quốc kể từ đó đã vượt qua các khoản giải ngân viện trợ hàng năm của Hoa Kỳ. Hơn nữa, viện trợ của Trung Quốc làm suy yếu các nỗ lực của phương Tây để truyền bá các chuẩn mực tự do.

Một số nghiên cứu cho thấy rằng, mặc dù các quỹ của Trung Quốc đã thúc đẩy sự phát triển ở nhiều quốc gia, nhưng chúng cũng đã gây ra tham nhũng trắng trợn và các lề thói của chế độ ô dù. Ở các quốc gia vừa trỗi dậy từ chiến tranh, như Nepal, Sri Lanka, Sudan và Nam Sudan, viện trợ tái thiết và phát triển của Trung Quốc đã chảy vào các chính phủ chiến thắng, giúp họ tránh khỏi các áp lực quốc tế buộc họ phải đáp ứng các đòi hỏi của kẻ thù trong nước và áp dụng các mô hình hòa bình và hòa giải tự do hơn.

Sự kết thúc độc quyền bảo trợ của phương Tây đã chứng kiến sự trỗi dậy đồng thời của những người theo chủ nghĩa dân túy dân tộc chủ nghĩa cuồng nhiệt ngay cả ở các quốc gia được gắn chặt vào quỹ đạo kinh tế và an ninh của Hoa Kỳ. Những người như Thủ tướng Hungary Viktor Orban, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan và Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte đã tự coi mình là những người bảo vệ chủ quyền trong nước chống lại sự phá hoại của thế giới tự do. Họ bác bỏ những lo ngại của phương Tây về sự sụp đổ dân chủ ở nước họ và nhấn mạnh tầm quan trọng ngày càng tăng của mối quan hệ kinh tế và an ninh của họ với Trung Quốc và Nga. Trường hợp của Philippines, Duterte gần đây đã chấm dứt một hiệp ước quân sự hai thập niên với Hoa Kỳ sau khi Washington hủy visa của cựu cảnh sát trưởng quốc gia, người bị cáo buộc vi phạm nhân quyền trong cuộc chiến tranh đẫm máu và gây tranh cãi của Philippines về vấn đề ma tuý.

Tất nhiên, một số trong những thách thức cụ thể này đối với lãnh đạo Hoa Kỳ sẽ trở nên tồi tệ vì chúng xuất phát từ việc thay đổi hoàn cảnh chính trị và tính khí của các cá nhân lãnh đạo. Nhưng việc mở rộng các lựa chọn để thoát ra khỏi khu vực của các nước bảo trợ, tổ chức và các mô hình chính trị thay thế hiện nay dường như là một đặc điểm thường trực của chính trị quốc tế. Các chính phủ địa phương được rộng chỗ để điều động. Ngay cả khi các quốc gia này không chủ động chuyển đổi các thế lực bảo trợ, khả năng này có thể cung cấp cho họ đòn bẫy lớn hơn. Do đó, Trung Quốc và Nga có tự do hành động hơn để tranh giành quyền bá chủ của Hoa Kỳ và xây dựng các trật tự thay thế.

Các chế độ chuyên quyền đã tìm ra cách để hạn chế hoặc thậm chí loại bỏ tầm ảnh hưởng của mạng lưới vận động xuyên quốc gia của phe tự do và các tổ chức phi chính phủ có đầu óc cải cách. Cái gọi là các cuộc cách mạng màu trong thế giới hậu Xô Viết trong thập kỷ đầu tiên của thế kỷ này và Mùa xuân Ả Rập những năm 2010-11 ở Trung Đông đã đóng một vai trò quan trọng trong quá trình này. Chúng gây báo động cho các chính phủ độc tài và phi tự do vốn ngày càng coi việc bảo vệ nhân quyền và thúc đẩy dân chủ là mối đe dọa đối với sự sống còn của họ. Đáp lại, các chế độ này đã ngăn chặn ảnh hưởng của các tổ chức phi chính phủ có liên hệ nước ngoài. Họ áp đặt các hạn chế chặt chẽ trong việc nhận tiền từ nước ngoài, cấm các hoạt động chính trị khác nhau và chụp mũ một số nhà hoạt động nhất định là “tay sai nước ngoài”.

Một số chính phủ hiện tài trợ cho các tổ chức phi chính phủ của riêng mình vừa để ngăn chặn áp lực tự do hóa trong nước vừa thi đua với trật tự tự do từ ngoài. Chẳng hạn, để đáp lại sự ủng hộ của phương Tây đối với các nhà hoạt động trẻ tuổi trong các cuộc cách mạng màu, Điện Kremlin đã thành lập nhóm thanh niên Nashi để vận động thanh niên ủng hộ nhà nước. Hiệp hội Chữ thập đỏ Trung Quốc, tổ chức phi chính phủ lâu đời nhất Trung Quốc, đã cung cấp vật tư y tế cho các nước châu Âu giữa đại dịch COVID-19 như một phần của chiến dịch quan hệ công chúng theo bài bản cẩn thận. Các chế độ này cũng sử dụng các nền tảng kỹ thuật số và phương tiện truyền thông xã hội để phá vỡ cuộc vận động và hô hào chống chính phủ. Một cách tương tự, Nga cũng đã triển khai các công cụ như vậy ở nước ngoài trong các hoạt động thông tin và xâm nhập phá hoại các cuộc bầu cử tại các quốc gia dân chủ.

Hai sự phát triển đã giúp thúc đẩy bước ngoặt phi tự do ở phương Tây: Cuộc Đại suy thoái năm 2008 và cuộc khủng hoảng tị nạn ở châu  Âu năm 2015. Trong thập niên qua, các mạng lưới phi tự do — nói chung chứ không phải chỉ cánh Hữu — đã thách thức sự đồng thuận của giới cầm quyền ở phương Tây. Một số tổ chức và nhân vật chính trị đặt nghi vấn về giá trị của việc tiếp tục làm thành viên trong các tổ chức lớn của trật tự tự do, như Liên minh châu Âu và NATO.

Nhiều phong trào cánh hữu ở phương Tây nhận được cả sự hỗ trợ về tài chính lẫn khuyến khích tinh thần từ Moscow, vốn ủng hộ các hoạt động “kinh tài đen tối” nhằm thúc đẩy các lợi ích đầu sỏ hẹp hòi ở Mỹ và các đảng chính trị cực hữu ở châu Âu với hy vọng làm suy yếu các chính phủ dân chủ và nuôi dưỡng các đồng minh tương lai. Tại Ý, đảng chống nhập cư Lega hiện là đảng được lòng dân nhất bất chấp những tiết lộ về âm mưu giành sự hỗ trợ tài chính bất hợp pháp từ Moscow. Ở Pháp, Tập hợp Dân tộc, vốn có lịch sử ủng hộ Nga, vẫn là một thế lực mạnh mẽ của chính trị trong nước.

Những sự phát triển này lặp lại đường lối mà các phong trào “chống lại trật tự” đã giúp thúc đẩy sự xuống dốc của các thế lực bá quyền trong quá khứ. Các mạng lưới xuyên quốc gia đóng vai trò quan trọng trong cả việc duy trì lẫn thách thức các trật tự quốc tế trước đó. Ví dụ, các mạng lưới Tin lành đã giúp làm xói mòn sức mạnh của Tây Ban Nha khi châu Âu bắt đầu bước vào thời kỳ hiện đại, đáng chú ý nhất là bằng cách hỗ trợ cuộc nổi dậy của Hà Lan trong thế kỷ XVI. Các phong trào tự do và cộng hòa, đặc biệt là trong bối cảnh các cuộc cách mạng trên khắp châu Âu vào năm 1848, đã góp phần phá hoại Đồng thuận châu Âu [the Concert of Europe], theo đó các Đại cường cố gắng quản lý trật tự quốc tế trên lục địa này trong nửa đầu thế kỷ XIX.

Sự trỗi dậy của các mạng lưới xuyên quốc gia phát xít và cộng sản đã giúp tạo ra cuộc đấu tranh quyền lực toàn cầu trong Thế chiến II. Các phong trào chống trật tự đã đạt được quyền lực chính trị ở các quốc gia như Đức, Ý và Nhật Bản, khiến các quốc gia này phá vỡ hoặc ra sức tấn công các cấu trúc hiện hữu của trật tự quốc tế. Nhưng ngay cả các phong trào chống trật tự ít thành công hơn vẫn có thể làm suy yếu sự gắn kết của các thế lực bá quyền và các đồng minh của họ.

Không phải mọi phong trào phi tự do hay cánh hữu phản đối trật tự do Hoa Kỳ lãnh đạo đều tìm cách thách thức sự lãnh đạo của Hoa Kỳ hoặc quay sang coi Nga như một tấm gương của chủ nghĩa bảo thủ văn hóa mạnh mẽ. Tuy nhiên, các phong trào này đang giúp phân cực hóa chính trị trong các nền dân chủ công nghiệp tiên tiến và làm suy yếu sự hỗ trợ cho các định chế của trật tự quốc tế. Một trong số những phong trào này thậm chí đã chiếm được Nhà Trắng: Chủ nghĩa Trump, một xu hướng được hiểu rõ ràng nhất là một phong trào phản đối trật tự với một phạm vi xuyên quốc gia nhắm vào các liên minh và quan hệ đối tác có vị trí trung tâm đối với bá quyền Hoa Kỳ.

(Còn nữa)

______

Tác giả: Alexander Cooley là Giáo sư Chính trị học Ngạch Claire Tow tại Barnard College và là Giám đốc Viện Nghiên cứu Harriman tại Columbia University. Daniel H. Nexon là Phó Giáo sư tại Phân khoa Chính quyền tại Trường Nghiệp vụ Nước ngoài Edmund A. Walsh tại Đại học Georgetown. Hai ông là tác giả cuốn “Exit From Hegemony: The Unraveling of the American Global Order“ (Chấm dứt bá quyền: Sự rã rệu của trật tự toàn cầu Mỹ).

Tư pháp Việt Nam hoạt động theo cách kỳ lạ

 

Tư pháp Việt Nam hoạt động theo cách kỳ lạ

Asia Sentinel

Tác giả: David Brown

Song Phan, chuyển ngữ

28-10-2020

Michael Nguyễn trong một phiên tòa ngày 24/6/2019. Nguồn: AFP/ Getty Images

‘Anh hùng nhân dân’ Mỹ được trả tự do vào lúc việc đàn áp những người bất đồng chính kiến tăng mạnh

Hôm 21 tháng 10, chính phủ Việt Nam đã thả Michael Nguyễn, một người đàn ông 55 tuổi, chuyển cho tòa Đại sứ Hoa Kỳ tạm giữ. Một ngày sau, về lại California sau hơn 26 tháng bị giam giữ, ông đã đoàn tụ với gia đình ở Quận Cam, ‘Little Saigon’, nơi mà theo Los Angeles Times, anh là một ‘anh hùng nhân dân’.

Michael có lẽ không phải là dạng người thực sự chế tạo bom trong tầng hầm của mình. Có nhiều khả năng hơn là anh ta chỉ lân la với những người mà khi uống vài cốc bia rồi mơ tưởng về việc lật đổ chế độ đảng trị của Việt Nam. Tuy nhiên, theo công an Việt Nam, Michael đã cố thực hiện những điều mình mơ tưởng. Giờ giấc hành động quả thật tồi tệ – rõ ràng cũng vụng về như kiểu cách bảo mật của anh ta.

Sau hai năm ngồi tù ở Việt Nam, mặc dù không đại diện cho cộng đồng những người bất đồng chính kiến ​​ở Việt Nam theo bất kỳ cách nào, Michael đã trở thành con tốt trong quan hệ ngoại giao giữa chế độ Hà Nội với chính phủ Hoa Kỳ. Chỉ hai tuần trước khi Michael được thả, các quan chức Hoa Kỳ và Việt Nam đã gặp nhau cho cuộc thảo luận song phương hàng năm về những vấn đề nhân quyền (năm nay nó được tổ chức qua mạng).

Đạt bằng được việc thả Michael chắc chắn là một trong những mục tiêu chính của phía Hoa Kỳ. Và trớ trêu thay, gần đúng lúc hai bên đang đi đến kết thúc thì Phạm Đoan Trang lại bị bắt với tội danh “tuyên truyền chống nhà nước”. Và, không giống như Michael Nguyễn, khi những người bất đồng chính kiến người Việt bị bắt, họ bị từ chối không cho thăm viếng hoặc nhận quà của gia đình, trừ khi họ thú nhận ý định phạm tội của mình.

Đoan Trang, một nhà vận động huyền thoại cho quyền tự do dân sự, không hề rao giảng bạo lực. Cô là một nhà giáo dục chứ không phải một kẻ kích động. Từ khi cô không còn thẻ nhà báo do nhà nước cấp gần một thập niên trước, Trang đã đi khắp đất nước không mệt mỏi, kêu gọi đồng bào khẳng định, một cách hòa bình không khoan nhượng các quyền mà hiến pháp Việt Nam bảo đảm cho công dân của mình. Việc gán cho hành động như vậy là “tuyên truyền chống nhà nước” có vẻ hơi khiên cưỡng, nhưng đó là cái tội mà chính quyền Hà Nội đã gán lên cô.

Cô Trang sẽ có rất nhiều người đồng hành trong tù trong khi các kiểm sát viên nhà nước chuẩn bị cáo trạng. Khi Michael Nguyễn bị bắt hồi tháng 7 năm 2018, Việt Nam có 147 tù nhân chính trị bị giam giữ, theo Dự án 88, một tổ chức vốn theo dõi sát sao các vấn đề tự do dân sự ở Việt Nam. Tháng 10 năm 2020, cũng tổ chức này đã thống kê được 254 người đang bị giam giữ trong các nhà tù và ‘trung tâm tạm giam’, đang chờ xét xử hoặc thụ án về các tội danh như “lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của nhà nước”.

Mặc dù được báo chí nước ngoài gọi chung là ‘những người bất đồng chính kiến’, cô Trang và những người Việt khác lên tiếng chống lại các chính sách của nhà nước đảng trị lại là một nhóm rất đa dạng với các chương trình hành động rất khác biệt. Một số thách thức sự độc quyền quyền lực của Đảng Cộng sản. Những người khác phản đối theo cách khác nhau đối với việc đàn áp các nhóm tôn giáo không có sự chấp thuận của nhà nước hoặc các công đoàn độc lập. Một số nhà bất đồng chính kiến ​​thách thức sự kiểm duyệt của chế độ đối với báo in và mạng xã hội, hoặc các chính sách hạn chế quyền của nông dân so với các công ty phát triển đất đai hoặc các chính sách dẫn đến việc hủy hoại môi trường, nhân danh tăng trưởng kinh tế.

Trường hợp của Michael Nguyễn là một vấn đề khác, vấn đề có đặc điểm là điều có vẻ rõ ràng là vụng về tại một thời điểm trong tháng 7 năm 2018 khi căng thẳng đang lên cao. Công an đã bắt Michael và hai thanh niên Việt Nam vì tội “bàn bạc, phân công nhiệm vụ cho các thành viên, đồng thời tổ chức tuyên truyền, lập kế hoạch mua vũ khí, lôi kéo người tham gia biểu tình, chiếm trụ sở chính quyền tại TP.HCM và Hà Nội“. Chỉ vài tuần sau khi các cuộc biểu tình nổ ra trên khắp Việt Nam để phản đối việc chính phủ được cho là có ý định trao cho các nhà đầu tư Trung Quốc một số đặc quyền ngoài phạm vi tại ba “đặc khu kinh tế”.

Bản cáo trạng cho biết, Michael và hai thanh niên tên Bình và Phi đã trao đổi với nhau qua Facebook và email bắt đầu từ đầu năm 2017. Tháng 8/2017, anh ta đến Việt Nam để gặp hai bạn mới. Họ đã giới thiệu anh ta với một kẻ chủ mưu tên là Phong, là người khẳng định đã tổ chức “Đơn vị hành động đặc biệt”. Michael bị cáo buộc đã đưa cho Phong 2000 USD để mua vũ khí và các vật dụng khác.

Michael về Việt Nam một lần nữa vào tháng 6 năm 2018. Theo cáo trạng, lần này cả ba người âm mưu gặp nhau tại nhà cha của Bình ở Biên Hòa. Họ đã lên kế hoạch tổ chức một cuộc biểu tình lớn. Sau đó, họ đã đến vùng duyên hải Nam Trung Bộ để tuyển mộ một số người khác vào âm mưu của họ. Ngày 7 tháng 7, họ đã bị bắt ở đó.

Michael, Bình và Phi bị đưa ra xét xử 11 tháng sau đó, bị kết tội “có những hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân” và bị kết án tù lần lượt 12, 11 và 10 năm. Katie Porter, dân biểu đại diện khu vực quận hạt 45 ở quận Cam, và Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã vận động không mệt mỏi cho việc trả tự do Michael Nguyễn.

Gia đình của Michael và những người hàng xóm là người di cư, định cư ở Nam California sau khi chế độ chống cộng sản ở miền Nam Việt Nam bị sụp đổ. Họ đã làm việc chăm chỉ, giàu lên và hội nhập ít nhiều. Nhiều người vẫn còn bám chặt ý niệm rằng, một ngày nào đó, theo cách nào đó, chế độ Cộng sản Việt Nam sẽ bị lật đổ và họ sẽ có thể “trở về quê hương”.

Cuộc sống đối với Michael trong nhà tù Việt Nam chắc chắn là không thoải mái, tuy nhiên dù với nỗ lực vụng về nhằm tạo ra một cuộc cách mạng ở Việt Nam, anh vẫn được nhân viên tòa Đại sứ đến thăm hàng tháng (có thể cũng mang quà của gia đình). Anh đã có thể hy vọng được thả, vì biết rằng Bộ Ngoại giao đang thúc ép vụ việc của anh.

E rằng đối với Phạm Đoan Trang thì điều tương tự không xảy ra. Cách đây không lâu, các nhà bất đồng chính kiến ​​của Việt Nam có thể tiếp cận với một lượng lớn khán giả qua internet. Bây giờ thì điều đó khó hơn nhiều; dưới thời Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, chế độ đã gia tăng các trò phá rối, hình sự hóa các phát biểu trên mạng, và với việc đe dọa đóng nguồn thu nhập từ Việt Nam, đã uốn nắn cả Facebook và Youtube theo ý muốn của chính phủ.

Năm nay, một chỗ nứt mới đã mở ra trong cộng đồng những người bất đồng chính kiến ​​ở Việt Nam: Ai ủng hộ và ai chống lại Tổng thống Mỹ Donald Trump? Từ Việt Nam rất khó nhận ra những khiếm khuyết trong tính cách của Trump và sự thờ ơ của ông đối với các quyền tự do dân sự. Dễ thấy hơn nhiều là tư thế cứng rắn hơn của Mỹ đối với Trung Quốc, mà dân Việt Nam gán cho chính Trump. Trung Quốc, hay cụ thể là cáo buộc Đảng Cộng sản Việt Nam phụ thuộc vào “người anh lớn” Trung Quốc, là thứ đáng phỉ nhổ đối với một phần đáng kể giới trí thức Việt Nam, và họ đã lên tiếng.

Gần đây, một blogger có tư duy tự do với lượng người theo dõi lớn, đã viết rằng “Tôi biết rằng nếu tôi viết về tác động tai hại của tổng thống Trump đối với chính trường Mỹ, tôi sẽ mất đi nhiều người bạn say mê Trump… Nền chính trị Mỹ có ảnh hưởng lớn đến Việt Nam, kết nối với cuộc đấu tranh cho dân chủ và nhân quyền ở đây. Khi Trump cầm quyền là lúc Cộng sản Việt Nam đã bóp nghẹt người dân tới mức họ muốn, và đó là lý do tại sao cá nhân tôi không thể không chỉ ra sự xấu xa trong chế độ của ông ta”.

Blogger này thuộc một thiểu số trong những người Việt có đầu óc phóng khoáng. Trump cũng điều khiển lòng trung thành của đa số người Mỹ gốc Việt, đặc biệt là những người mà đối với họ những vết sẹo do việc bị thua cuộc gây ra vẫn còn nguyên. Ít nhất trong chừng mực đó, những người bất đồng chính kiến ở Việt Nam và những kẻ chưa chịu thất bại ở Little Saigon có chỗ đứng chung.

_____

Tác giả: David Brown là một cựu quan chức ngoại giao Hoa Kỳ có nhiều kinh nghiệm tại Việt Nam. Ông là cộng tác viên thường xuyên của Asia Sentinel.

Bá quyền kết thúc như thế nào? (Phần 2)

 

Bá quyền kết thúc như thế nào? (Phần 2)

Foreign Affairs

Tác giả: Alexander Cooley và Daniel H. Nexon

Dịch giả: Trần Ngọc Cư

Số tháng 7-8/2020

Tiếp theo phần 1

Sự tái hiện của các đại cường

Ngày nay, các đại cường khác đang đưa ra các quan niệm cạnh tranh về trật tự toàn cầu, thường là các cường quốc theo chế độ độc tài có sức thu hút đối với nhiều nhà lãnh đạo các quốc gia yếu hơn. Phương Tây không còn chủ trì độc quyền bảo trợ [a monopoly of patronage]. 

Các tổ chức khu vực mới nổi và các mạng lưới xuyên quốc gia phi tự do đang ra sức sự cạnh tranh ảnh hưởng với Hoa Kỳ. Những thay đổi dài hạn trong nền kinh tế toàn cầu, đặc biệt là sự trỗi dậy của Trung Quốc, là nguyên nhân của nhiều phát triển có tính cạnh tranh này. Những thay đổi này đã làm thay đổi cục diện địa chính trị.

Vào tháng 4 năm 1997, Chủ tịch Trung Quốc Giang Trạch Dân và Tổng thống Nga Boris Yeltsin đã cùng nhau cam kết “thúc đẩy đa cực hóa thế giới và thiết lập một trật tự quốc tế mới”. Trong nhiều năm, nhiều học giả và các nhà hoạch định chính sách phương Tây đã khinh thường hoặc bác bỏ những thách thức này, coi chúng là giọng điệu nói lấy được [wishful rhetoric]. Họ lập luận rằng, Bắc Kinh vẫn cam kết tuân thủ các quy tắc và chuẩn mực của trật tự do Mỹ lãnh đạo, bằng cách chỉ ra rằng Trung Quốc tiếp tục hưởng lợi từ hệ thống hiện tại.

Ngay cả khi Nga ngày càng trở nên quyết đoán trong việc lên án Hoa Kỳ trong thập niên đầu tiên của thế kỷ này và kêu gọi một thế giới đa cực hơn, các nhà quan sát không tin rằng Moscow có thể vận dụng được hậu thuẫn từ bất kỳ đồng minh quan trọng nào. Các nhà phân tích phương Tây đặc biệt không tin rằng Bắc Kinh và Moscow có thể vượt qua hàng thập niên ngờ vực và ganh đua nhau để hợp tác chống lại các nỗ lực của Mỹ, nhằm duy trì và ảnh hưởng trật tự quốc tế.

Sự hoài nghi này là có lý do, vào thời cao điểm của bá quyền toàn cầu Mỹ trong thập niên 1990 và thậm chí vẫn còn hợp lý trong suốt thập niên tiếp theo. Nhưng tuyên bố năm 1997 của hai nhà lãnh đạo nói trên, bây giờ nhìn lại, thấy giống như một bản thiết kế cho đường lối, theo đó Bắc Kinh và Moscow đã cố gắng sắp xếp lại chính trị quốc tế trong suốt 20 năm qua.

Trung Quốc và Nga hiện đang trực tiếp thách thức các khía cạnh tự do của trật tự quốc tế, từ bên trong các định chế và diễn đàn của chính trật tự đó; đồng thời, họ đang xây dựng một trật tự thay thế thông qua các định chế và địa điểm mới, trong đó họ có ảnh hưởng lớn hơn và có thể coi nhẹ quyền con người và các quyền tự do dân sự.

Chẳng hạn, tại Liên Hiệp Quốc, hai nước thường xuyên tham khảo ý kiến về phiếu bầu và các sáng kiến được đưa ra. Là thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc, hai nước đã phối hợp sự chống đối của họ nhằm chỉ trích các sự can thiệp và kêu gọi thay đổi chế độ do phương Tây đưa ra; hai nước đã phủ quyết các đề xuất về Syria và nỗ lực áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Venezuela và Yemen do phương Tây bảo trợ.

Tại Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, từ năm 2006 đến 2018, Trung Quốc và Nga đã bỏ phiếu giống nhau 86% thời gian, thường xuyên hơn so với 78% số lần bầu theo thỏa thuận hai bên từ năm 1991 đến 2005. Ngược lại, kể từ năm 2005, Trung Quốc và Hoa Kỳ đã đồng ý chỉ 21% thời gian. Bắc Kinh và Moscow cũng đã dẫn đầu các sáng kiến của Liên Hiệp Quốc nhằm thúc đẩy các chuẩn mực mới, đáng chú ý nhất là trong lĩnh vực không gian mạng, đặt ưu tiên chủ quyền quốc gia lên trên quyền cá nhân, hạn chế học thuyết về trách nhiệm bảo hộ [responsibity to protect] và hạn chế quyền lực của các nghị quyết nhân quyền do phương Tây bảo trợ.

Trung Quốc và Nga cũng đã đi đầu trong việc tạo ra các định chế quốc tế mới và các diễn đàn khu vực nhằm loại trừ Hoa Kỳ và phương Tây một cách rộng lớn hơn. Có lẽ nổi tiếng nhất trong số này là nhóm BRICS, bao gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi. Từ năm 2006, nhóm này đã xuất hiện như một bối cảnh năng động nhằm thảo luận các vấn đề về trật tự quốc tế và lãnh đạo toàn cầu, bao gồm xây dựng các phương án thay thế cho các định chế do phương Tây kiểm soát trong các lĩnh vực quản trị Internet, hệ thống thanh toán quốc tế và hỗ trợ phát triển. Năm 2016, các quốc gia BRICS đã tạo ra Ngân hàng Phát triển Mới [New Development Bank] chuyên về tài trợ cho các dự án cơ sở hạ tầng ở các nước đang phát triển.

Trung Quốc và Nga mỗi nước cũng đã thúc đẩy rất nhiều tổ chức an ninh khu vực mới — gồm Hội nghị về các biện pháp xây dựng niềm tin và tương tác ở châu Á, Tổ chức Hiệp ước an ninh tập thể, và Cơ chế điều phối và hợp tác tứ giác —  gồm cả Ngân hàng Đầu tư Cơ sở hạ tầng châu Á (AIIB) do Trung Quốc điều hành và Liên minh kinh tế Á-Âu (EAEU) do Nga hậu thuẫn. Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) — một tổ chức an ninh, thúc đẩy hợp tác giữa các dịch vụ an ninh và giám sát các cuộc tập trận quân sự hai năm một lần — được thành lập năm 2001 theo sáng kiến của cả Bắc Kinh và Moscow. Tổ chức Hợp tác Thượng Hải đã nhận thêm Ấn Độ và Pakistan làm thành viên đầy đủ vào năm 2017. Kết quả cuối cùng là sự xuất hiện của các cấu trúc song song của việc quản trị toàn cầu, những cấu trúc này bị chi phối bởi các quốc gia độc tài và cạnh tranh với các cấu trúc cũ hơn, tự do hơn.

Các nhà phê bình thường coi BRICS, EAEU và SCO là những “nơi nói chuyện suông”, trong đó các quốc gia thành viên không thực sự giải quyết vấn đề hoặc tham gia hợp tác có ý nghĩa. Nhưng hầu hết các tổ chức quốc tế khác cũng không khác bao nhiêu. Ngay cả khi chúng cho thấy không thể giải quyết các vấn đề tập thể, các tổ chức khu vực cho phép các thành viên khẳng định các giá trị chung và nâng cao tầm vóc của các cường quốc đủ sức triệu tập các diễn đàn này. Chúng tạo ra mối quan hệ ngoại giao dày đặc hơn giữa các thành viên của mình, do đó, giúp các thành viên này dễ dàng hơn trong việc xây dựng các liên minh quân sự và chính trị.

Nói tóm lại, các tổ chức này tạo thành một phần quan trọng của cơ sở hạ tầng trật tự quốc tế, một cơ sở hạ tầng trước đây bị chi phối bởi các nước dân chủ phương Tây sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc. Thật vậy, mảng mới này của các tổ chức không phải phương Tây [non-Western organizations] đã đưa các cơ chế quản trị xuyên quốc gia vào các khu vực như Trung Á, trước đây vốn thiếu kết nối với nhiều tổ chức quản trị toàn cầu. Từ năm 2001, hầu hết các quốc gia Trung Á đã tham gia Tổ chức Hợp tác Thượng Hải, Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể do Nga đứng đầu, EAEU, AIIB và dự án đầu tư cơ sở hạ tầng của Trung Quốc được gọi là Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI).

Trung Quốc và Nga hiện cũng đang xâm lấn vào các khu vực có truyền thống được Hoa Kỳ và các đồng minh lãnh đạo; ví dụ, Trung Quốc triệu tập nhóm 17 + 1 với các quốc gia ở trung và đông Âu và Diễn đàn Trung Quốc-CELAC (Cộng đồng các quốc gia Mỹ Latinh và Caribbean) ở Mỹ Latinh. Các nhóm này cung cấp cho các quốc gia trong các khu vực này những đấu trường mới để giành lấy sự hợp tác và hỗ trợ, đồng thời thách thức sự đoàn kết của các khối truyền thống phương Tây; chỉ vài ngày trước khi nhóm 16 + 1 mở rộng, bao gồm thành viên EU Hy Lạp vào tháng 4 năm 2020. Ủy ban châu Âu đã gọi Trung Quốc là “một đối thủ mang tính hệ thống” giữa những lo ngại cho rằng Sáng kiến một Vành đai – một Con đường [BRI] đang phá hoại các quy định và các chuẩn mực của Liên Âu.

Bắc Kinh và Moscow dường như đang quản lý thành công liên minh vì lợi ích trước mắt [alliance of convenience] của mình, bất chấp các dự đoán cho rằng họ sẽ không thể chịu đựng được các dự án quốc tế khác của nhau. Điều này thậm chí đã xảy ra trong các lĩnh vực mà lợi ích khác nhau của họ có thể dẫn đến căng thẳng đáng kể. Nga lên tiếng ủng hộ Sáng kiến một Vành đai – một Con đường của TQ, mặc dù đã xâm nhập vào Trung Á, nơi Moscow vẫn coi là sân sau của mình.

Trên thực tế, kể từ năm 2017, luận điệu của Kremlin đã chuyển từ nói về “một phạm vi ảnh hưởng” rõ ràng của Nga ở khu vực Á-Âu [Eurasia] sang việc chấp nhận một khu vực “Đại Á Âu” [Greater Eurasia] rộng lớn hơn, trong đó đầu tư và hội nhập do Trung Quốc dẫn đầu phù hợp sít sao với những nỗ lực của Nga nhằm ngăn chặn ảnh hưởng của phương Tây. Moscow theo mô hình tương tự khi Bắc Kinh lần đầu tiên đề xuất thành lập Ngân hàng Đầu tư Cơ sở hạ tầng châu Á (AIIB) vào năm 2015. Bộ Tài chính Nga ban đầu từ chối hỗ trợ ngân hàng, nhưng Kremlin đã thay đổi hướng đi sau khi thấy gió đang thổi theo chiều nào; Nga chính thức gia nhập ngân hàng vào cuối năm.

Trung Quốc cũng tỏ ra sẵn sàng đáp ứng những lo ngại và nhạy cảm của Nga. Trung Quốc đã cùng với các nước BRICS khác từ chối lên án Nga sáp nhập Crimea vào năm 2014, mặc dù làm như vậy rõ ràng đã đi ngược lại việc lâu nay Trung Quốc chống chủ nghĩa ly khai và các vi phạm sự vẹn toàn lãnh thổ. Hơn nữa, cuộc chiến tranh thương mại giữa chính quyền Trump với Trung Quốc đã mang lại cho Bắc Kinh thêm nhiều động lực để hỗ trợ các nỗ lực của Nga nhằm phát triển các lựa chọn thay thế cho hệ thống thanh toán quốc tế SWIFT do phương Tây kiểm soát và thương mại bằng đồng đô la, nhằm làm suy yếu phạm vi trừng phạt toàn cầu của Hoa Kỳ.

(Còn tiếp)

Trò chuyện với vợ mấy tù nhân lương tâm

 

Trò chuyện với vợ mấy tù nhân lương tâm

Mạc Văn Trang

31-10-2020

Chiều qua chị Lân vợ của nhà báo tự do Nguyễn Tường Thuỵ, (trên fb là Lân Tường Thuỵ) đi tiếp tế cho chồng bị giam ở số 4 Phan Đăng Lưu, tp HCM, gặp mấy chị em vợ TNLT, rồi cùng rủ nhau đến thăm vợ chồng tôi. (Cái từ “TIẾP TẾ” là của mẹ tôi dùng từ những năm 1948 khi phải đi thăm nuôi chồng, rồi con bị giam trong nhà tù của thực dân Pháp, không ngờ ngày nay từ “tiếp tế” lại phổ biến hơn).

Hỏi ra thì hàng tháng chị Lân phải bay từ Hà Nội vào Sài Gòn hỏi tin tức và tiếp tế cho chồng, nhưng mấy tháng bị bắt rồi mà vẫn chưa được gặp mặt hay nhìn thấy chồng.

Chị Lê Thị Thập, vợ TNLT Lưu Văn Vịnh ở Sài Gòn, anh bị bắt tù cách đây ba năm; Chị Lê Khanh vợ của TNLT Trần Thanh Phương và Chị Huỳnh Thị Nga vợ của TNLT Ngô Văn Dũng ở Buôn Mê Thuột, cùng với anh Võ Ngọc Lục, một doanh nhân hay quan tâm giúp đỡ các TNLT cùng đến chơi.

Hỏi ra mới biết anh Phương và anh Dũng mới bị kết án 5 năm tù về tội “Tuyên truyền Hiến pháp”. Các chị kể, chồng đem Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam (2013) phát cho bà con và nói Hiến Pháp quy định công dân được “Tự do ngôn luận, Tự do lập hội, Tự do biểu tình”… thì bà con phải lên tiếng, phải biểu tình để đấu tranh với sai trái của chính quyền… Vậy là CA kết tội tàng trữ và truyền bá “tài liệu phản động”, “tuyên truyền chống phá nhà nước”, “âm mưu lật đổ chính quyền nhân dân”!…

Qua câu chuyện thấy họ quá thật thà, chân chất mà giờ lâm vào tình cảnh vô cùng khốn khó. Chồng là chỗ dựa chính của cả gia đình, giờ đi tù; vợ phải lo mọi việc nhà, lại lo lắng cho chồng, lo chạy vạy có tiền đi tiếp tế cho chồng …

Vợ chồng mình chỉ biết an ủi, động viên họ: Hãy coi chuỵên đi tù như một tai nạn, phải chấp nhận, đừng lo nghĩ, bức xúc nhiều rồi ảnh hưởng đến sức khoẻ. Phải giữ gìn sức khoẻ, thật bình tĩnh mới lo được việc nhà, lo tiếp tế cho chồng được. Những mấy năm trời chứ có ít đâu!

Các quan chức đi tù, họ có của chìm, của nổi, vào tù có tiền lại là “đồng chí” của cán bộ trại giam nên được đối xử ưu đãi… Nhưng họ mang nỗi nhục nên vợ con chả muốn công khai với ai.

Ngược lại, các TNLT, vợ con muốn gào thét lên cho toàn xã hội, cho cả thế giới này biết! Họ bị đọa đầy, bắt chẹt, đối xử tàn tệ vô cùng. Đọc hồi ký của những TNLT khó tưởng tượng sang thế kỷ XXI, mà chế độ nhà tù ở ta vẫn như thời Trung cổ! Trong khi đó, ở những nước văn minh, họ coi nhà tù là nơi để cách ly người phạm tội với xã hội, tù nhân vẫn được đối xử làm sao để họ sống tử tế hơn, ra tù tái hòa nhập xã hội tốt hơn…

Tôi bỗng nhớ lại câu chuyện của một ngư dân Hà Tĩnh. Anh kể, khi thảm họa Formosa xảy ra, biển chết! Mấy anh em rủ nhau sang biển của nước Úc để đánh bắt hải sâm bán sang Hồng Công rất “trúng”. Làm mấy chuyến, phất lên như diều. Đùng cái, bị kiểm ngư của Úc bắt. Họ cho nổ mìn tan tành cả thuyền và hải sản. Họ nhốt vào tù…

Nhưng cháu nói thật, đời cháu chưa bao giờ sướng bằng mấy tháng ở tù bên Úc. Họ bắt về, sau khi khai báo sự tình, việc đầu tiên là họ cho khám bệnh, cho uống thuốc tẩy giun, phát cho mấy bộ quần áo mới, các vật dụng cá nhân… Phòng ở thì sạch sẽ như khách sạn, 2 người 1 phòng… Sáng tập thể dục rồi ăn sáng, chiều đi dạo… Họ luôn hỏi từng người, thức ăn có hợp không? Có yêu cầu thay đổi gì không? Một buổi chiều cháu nằm nhớ nhà, buồn, không đi dạo, người cai tù vào cùng với phiên dịch, hỏi rằng, mày có vấn đề gì, có cần đến bác sĩ khám không? Cháu nói, tôi chỉ buồn thôi… Họ bảo, vậy thì đến bác sĩ tâm lý…

Lúc họ thả ra, họ phát cho quần áo mới, họ mua vé máy bay cho về Việt Nam; họ còn chi tiền để đi từ sân bay về nhà… Chưa bao giờ đời cháu được như thế!

Tù ở ta không chỉ người tù bị đối xử tàn tệ, ra tù rồi còn bị đủ trò sách nhiễu. Nhưng đau khổ nhất vẫn là những người vợ vò võ ngóng chồng.

Đất nước của những hòn VỌNG PHU sao cứ ám vào dân tộc này mãi vậy hả Trời!

_____

Hình ảnh vợ và thân nhân của TNLT tới thăm vợ chồng tác giả Mạc Văn Trang – Nguyễn Kim Chi:

Bản tin ngày 31-10-2020

 

Bản tin ngày 31-10-2020

BTV Tiếng Dân

Tin Biển Đông

Báo Thanh Niên đặt câu hỏi: Philippines sẽ ra sao nếu Mỹ – Trung Quốc có chiến tranh?Câu hỏi liên quan đến tình huống, ông Emmanuel Bautista, cựu Tổng tham mưu trưởng lực lượng vũ trang Philippines đặt ra, rằng cả TQ và Mỹ sẽ tìm cách kiểm soát Philippines vì vị trí chiến lược của quốc gia Đông Nam Á này nằm giữa Biển Đông và Thái Bình Dương.

Tướng về hưu Bautista dự đoán, trong một cuộc chiến tranh tiềm tàng, Mỹ và TQ đều sẽ tìm cách kiểm soát Philippines. Mỹ hiện có hiệp ước phòng thủ với Philippines nên nếu Philippines bị tấn công thì Mỹ sẽ can thiệp. Còn TQ có thể phóng tên lửa và triển khai chiến đấu cơ hướng về phía Philippines từ những thực thể Trung Quốc bồi đắp thành đảo nhân tạo phi pháp ở Biển Đông.

Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ Robert O’Brien tuyên bố, Mỹ tiếp tục khẳng định bảo vệ tự do hàng hải ở Biển Đông, báo Pháp Luật TP HCM đưa tin. Ông O’Brien “nhấn mạnh tầm quan trọng của việc Mỹ đương đầu các mối đe dọa của Trung Quốc với các nền dân chủ. Ông nói rằng Washington phải trực tiếp thách thức cái mà ông gọi là ‘những nỗ lực kiểm soát thế giới tự do’ của Bắc Kinh”.

Mời đọc thêm: “Sự đối kháng quân sự Mỹ-Trung đang biến đổi về chất – đây mới là điều nguy hiểm!” (Viet Times). – New Delhi công bố kế hoạch tập trận đầu tiên của Bộ Tứ Mỹ Nhật Ấn Úc (RFI).  – Bản đồ không có quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa trong sổ bảo hành, Công ty Ford Việt Nam giải thích như thế nào? (DV).

Chuyến thăm của Ngoại trưởng Pompeo và chính trường VN

Chuyến thăm VN của Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo diễn ra chóng vánh nên không để lại nhiều dấu ấn, lịch làm việc cũng không có nhiều nội dung, nhưng có ý kiến cho rằng, thông tin về một trong các lãnh đạo VN tiếp chuyện với Pompeo đã góp phần khẳng định một số lời đồn đoán về Đại hội 13. 

ANTV đưa tin: Bộ trưởng Tô Lâm tiếp Ngoại trưởng Hoa Kỳ Mike Pompeo. “Bộ trưởng Tô Lâm chào mừng và cảm ơn Ngài Ngoại trưởng đã dành thời gian thăm chính thức Việt Nam và làm việc với Bộ Công an Việt Nam. Cuộc gặp này thể hiện sự coi trọng của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ nói chung, Ngài Ngoại trưởng nói riêng đối với Bộ Công an Việt Nam trong việc thúc đẩy hợp tác giữa hai nước trên lĩnh vực an ninh, làm sâu sắc thêm quan hệ Đối tác toàn diện Việt Nam – Hoa Kỳ”.

Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo và Bộ trưởng Công an VN Tô Lâm. Ảnh: Zing

Có ý kiến nhận định, qua cuộc gặp này có khả năng Tô Lâm sẽ nắm một trong 4 chiếc ghế thuộc hàng “tứ trụ” trong nhiệm kỳ tới, có thể là ghế Chủ tịch nước. Bởi vì trong lịch làm việc kéo dài không hết ngày 30/10 vừa qua, ngoài Tô Lâm ra, Pompeo chỉ gặp hai người khác là Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc và người đồng cấp VN Phạm Bình Minh.

VOA có clip: Ngoại trưởng Mỹ ‘ủng hộ một Việt Nam vững mạnh và độc lập’.

Báo Người Việt có clip: Ngoại trưởng Mỹ, kinh tế, nhân quyền và đại hội 13.

Mời đọc thêm: Ngoại trưởng Mỹ M.R.Pompeo: Thật tuyệt vời khi được trở lại Hà Nội (ĐĐK). – Ngoại trưởng Mỹ Pompeo đăng ảnh gặp gỡ Bộ trưởng Công an Tô Lâm (GT). – Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tiếp Ngoại trưởng Hoa Kỳ Michael Pompeo (Tin Tức). – Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh hội đàm với Ngoại trưởng Mỹ (TP). – Bộ Ngoại giao ra thông cáo về kết quả hội đàm với Ngoại trưởng Mỹ Pompeo (TN). 

Cập nhật tin hậu quả lũ lụt miền Trung

Nhân tai ở Quảng Nam: Thủy điện xả lũ, hàng trăm nhà dân đổ sập, nhiều tài sản bị cuốn trôi, báo Tiền Phong đưa tin. Ông Nguyễn Đăng Chương, Trưởng phòng Nông nghiệp huyện Nam Giang, cho biết, “địa phương có nhận được thông báo xả lũ của thủy điện Đăk Mi lúc 14h30 xả 6.500m3/s, sau đó đến 15h tiếp tục nhận tin sẽ tăng lưu lượng xả lên 11.400m3/s. Lượng nước đổ về quá lớn, cuồn cuộn như lũ ống cuốn trôi sạch tài sản của người dân”.

Ông Chương nói thêm, lúc lũ về, người dân chới với cầu cứu, lãnh đạo địa phương đi thực tế thấy mọi thứ tan tành: “Chúng tôi gọi điện lên thì phía thủy điện nói mới xả 7.000m3/s. Đó là số liệu họ nói, còn thực tế chứng kiến nước về ầm ầm, trên sông cao hơn chục mét, nhà dân ngập tới 2 – 3 mét, còn tài sản bị cuốn trôi hết, không ai kịp trở tay, dân khóc ròng”.

Sau khi nước rút, lãnh đạo địa phương lập tức đi thực tế thì thấy mọi thứ tan hoang. Ảnh: TP

Tại Nghệ An: Gần 1.000 hộ dân ở Thanh Chương (Nghệ An) bị nước lũ cô lập, VOV đưa tin. Xã Thanh Xuân, một trong những xã bị ngập nặng nhất ở huyện Thanh Chương, nước vẫn ngập mênh mông. “Xã Thanh Xuân có 4 xóm với khoảng gần 1.000 hộ dân bị cô lập hoàn toàn”, chỉ có thể dùng thuyền để tiếp tế cho những hộ dân bị cô lập, hệ thống điện ở xã này đã bị cắt 3 ngày qua.

Xã Thanh Xuân, huyện Thanh Chương ngập chìm trong nước lũ. Ảnh: VOV

Hậu quả mưa lớn, thủy điện xả lũ: Bắc Trung Bộ nhiều nơi ngập lụt và sạt lở đất, theo báo Lao Động. Ở Hà Tĩnh, sau trận ngập lụt lịch sử cách đây hơn một tuần vẫn chưa rút hoàn toàn, bây giờ nước lũ lại dâng lên gây cảnh ngập lụt khắp nơi. Lũ lên trở lại khiến một số địa phương ở huyện Vũ Quang và huyện Thạch Hà bị ngập sâu. Kênh N1, đoạn qua thôn Đồng Xuân bị vỡ, toàn xã Nam Sơn có 26 hộ dân bị ngập nước, trong đó, mực nước tại nhà một số hộ đã lên hơn 1m.

Xã Thanh Mỹ, Thanh Chương, Nghệ An, nước ngập tận mái nhà dân. Ảnh: Quang Đại/ LĐ

Liên quan đến thủy điện xả lũ, VTV có clip: Hàng trăm hộ dân trắng tay do thủy điện xả lũ.

Hậu của của thủy điện đã rõ, nhưng vẫn có quan chức bảo vệ nó tới cùng, quyết đổ tội cho dân. VnExpress dẫn lời Thứ trưởng Bộ TN&MT Lê Công Thành: ‘Hoạt động dân sinh có thể là nguyên nhân kích hoạt thiên tai’. Ông Thành cho rằng: “mở đường, san ủi làm nhà, xây dựng thủy điện… có thể là nguyên nhân thiên tai ở miền Trung“. Ông ta phân bua: “Chúng ta nói nhiều mất rừng có phải nguyên nhân gây lũ lụt, sạt lở đất hay không? Điều này cần đánh giá từng trường hợp cụ thể…”.

***

Về hoạt động cứu trợ lũ lụt miền Trung, cô Thủy Tiên Thông báo ngừng trao hỗ trợ tại Hải Lăng, Quảng Trị. Cô viết: “Sáng nay phát quà Tiên phát hiện hầu như có rất nhiều người khá giả đến nhận quà, rất nhiều người đeo vàng và sơn móng chân đến nhận, nên Tiên đã cho ngừng lại và đi trực tiếp kiểm tra lại danh sách mà team đã duyệt. Thì phát hiện ra có nhiều hộ có tên trong danh sách khảo sát nhưng lại không có được phiếu để nhận quà, mà phiếu do người khác đi nhận”.

Ca sĩ Thủy Tiên có clip đối thoại với một người dân “có tên trong danh sách nhận quà nhưng lại không nhận được phiếu, vậy thì phiếu đến nhận đủ suất đâu ra? Ngoài ra rất nhiều hộ khó khăn nước ngập sâu lại không có tên trong danh sách nhận hỗ trợ mà phiếu lại ưu tiên suất cho trưởng xóm như trong clip ở đây”:

VTC có clip liên quan đến vụ việc: Lý do Thủy Tiên bất ngờ dừng phát tiền cứu trợ ở Quảng Trị.  

***

Siêu bão Goni chỉ trong thời gian ngắn đã trở thành bão mạnh nhất năm 2020, nhà nghiên cứu Nguyễn Ngọc Huy viết: Nhận định về bão Goni. Ông Huy cho biết: “Đây là một siêu bão đạt đến mức độ hoàn hảo về phương diện khí tượng của một cơn bão lớn nhất. Khí áp 895mb là một khí áp nhỏ kỷ lục của một cơn siêu bão nên nó cũng tạo ra một sức gió lớn kỷ lục… Tâm bão đang rất tròn, vành mây bão mịn và đối xứng ở 4 mặt nên không có các đĩa bão bị phân tán và rơi rớt trên đường nó đi. Bão hiện tại đang mạnh CAT 5, Cấp cao nhất trên mọi thang đo cấp bão”. 

Mời đọc thêm: Thủy điện Đắk Mi 4 xả lũ bất ngờ trong đêm (LĐ). – Mưa lớn, 80 hồ thủy điện xả qua tràn, 21 tàu thuyền bị đắm(NNVN). – Nghệ An: Hưng Nguyên có 4.371 hộ dân bị nước lũ vào nhà (KTNT). – Nghệ An: Mưa to, hàng ngàn hộ dân vùng trũng Hưng Nguyên bị cô lập hoàn toàn (Tin Tức). – Vẫn còn hơn 5.500 hộ dân ở Yên Thành bị ngập sâu trong nước lũ (NA). – Con trai bị nước lũ cuốn trôi khi đi bắt cá cùng bố(ANTT). – Điểm danh những cơn bão lớn đổ bộ Việt Nam trong 2 thập kỷ, miền Trung lũ lụt, phá vỡ nhiều quy luật bão ở Biển Đông(TG&VN).

– Thủy Tiên ngưng phát tiền cho dân 1 huyện do có “nhiều người đeo vàng” đến nhận (RFA). – Thủy Tiên tạm dừng phát tiền ủng hộ tại Hải Lăng, Quảng Trị (VNN). – Xót xa bên suối Nước Mắt (DV). – Tiếng gọi vô vọng giữa Rào Trăng 3: ‘Con ơi, con ở đâu?’(TN). – Những em bé Trà Leng (FB Bạch Hoàn). – Yêu cầu các tỉnh theo dõi chặt chẽ diễn biến bão Goni (VNE). – Bão Goni trở thành siêu bão mạnh nhất năm 2020 sẽ đi vào Biển Đông trong đêm 1/11 (DNVN). – Việt Nam : 2,5 triệu trẻ em bị ảnh hưởng vì thiên tai liên tiếp (RFI).  – Mỹ tiếp tục viện trợ Việt Nam 2 triệu đô la khắc phục hậu quả thiên tai (FB Kiểm Tin). 

Vụ thu tóm Sài Gòn Co.op

Nhà báo Nguyễn Tiến Tường đặt câu hỏi: Ai đứng sau dòng tiền 3597 tỷ thống đoạt Saigon Co.op. Ông Tường viết: “Sau khi ông Diệp Dũng và HĐQT Saigon Co.op ‘bật đèn xanh’ cho vụ nâng vốn bất thường, 3.597 tỷ đồng đã hộc tốc được bơm vào Co.op thông qua 20 HTX thành viên. Tuy nhiên, thực trạng tài chính của các HTX không đủ sức để nhồi số lượng tiền lớn như vậy.  11 HTX vốn điều lệ nhỏ (tính đến thời điểm cuối năm 2019, tổng vốn chỉ hơn 46 tỉ đồng), thậm chí có HTX kinh doanh thua lỗ, nhưng đã góp hàng trăm tỉ đồng”.

Đến lúc Thanh tra thành Hồ vào cuộc tìm hiểu vụ thu tóm này, có 13 hợp tác xã thành viên ủy quyền cho ông Nguyễn Xuân Bính, một người ngụ ở quận Hà Đông, Hà Nội, làm việc với đoàn thanh tra nhưng người này không cung cấp được các hồ sơ tài liệu để làm rõ nguồn vốn góp. “Các HTX đã đồng loạt xin rút vốn góp. Mẫu đơn giống nhau từng dấu chấm phẩy, cùng font chữ và ký cùng ngày cùng tháng cùng năm”. 

HTX thương mại Thị Nghè với vốn điều lệ 2,53 tỉ đồng, lỗ hơn 163 triệu đồng nhưng không biết xoay xở cách nào để góp hơn 244 tỉ đồng vào thương vụ thu tóm Saigon Co.op. Ảnh: TN/FB Nguyễn Tiến Tường

Nhà báo Ngô Nguyệt Hữu viết về hậu quả của vụ thu tóm trên: Co.op mart – không chỉ là một công sản! Ông Hữu chia sẻ: “Co.op mart cũng là một biểu trưng của Sài Gòn, Co.opmart thay đổi thói quen đi chợ của người Sài Gòn. Thậm chí, là cả nhiều vùng đất khác. Người Sài Gòn mới hơn mươi năm trước, không rủ nhau đi siêu thị mà hẹn ‘Cuối tuần, đi Co.op mart không’. Hay hỏi nhau, ‘Đang ở đâu?’, trả lời, ‘Đang Co.opmart’. Tôi có người quen làm ở Co.op mart, không lời nào nhắc về Co.opmart mà không trân trọng. Đó là điều mà bất cứ doanh nghiệp, cơ quan nào cũng khao khát”.

Theo ông Hữu, Co.op mart là quyết tâm của chính quyền thành Hồ trong thời kỳ đổi mới. “Sự năng động, tài trí của tập thể lãnh đạo cũ, kế nhiệm trước đây… đã giúp Co.opmart từ Cống Quỳnh lan đi khắp Sài Gòn rồi cả nước. Nhưng, Co.opmart đang đứng trước nguy cơ rơi vào một cuộc thôn tính của tư thương. Vẫn gọi theo thói quen là Co.opmart thay vì Saigon Co.op!”

Vụ thanh tra thương vụ thu tóm này có kết luận hồi cuối tháng 7/2020, Thanh tra thành Hồ đã phát hiện nhiều dấu hiệu phạm pháp tại Saigon Co.op. Ngày 26/7, Thanh tra TP HCM công bố kết luận thanh tra sau 4 tháng làm việc, nhận thấy: Năm 2020 Saigon Co.op có vốn điều lệ hơn 6.797 tỉ đồng, trong đó lần điều chỉnh thứ 8 có nhiều sai phạm. “Dù chưa được cơ quan cấp phép kinh doanh chấp thuận, Saigon Co.op đã huy động 20/26 HTX thành viên góp vốn gần 3.600 tỉ đồng”.

Phía Saigon Co.op “có dấu hiệu thâu tóm, chiếm đoạt vốn, tài sản của Saigon Co.op được hình thành từ khi thành lập đến nay, xâm phạm quyền sở hữu tài sản chung (tài sản không chia) và tài sản của nhà nước, ảnh hưởng đến an ninh kinh tế của TP.HCM, việc làm này có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự”. Nhưng vụ việc bị trì hoãn đến nay mới có dấu hiệu bị “khui” lại. 

Nhắc lại bài viết độc quyền trên Tiếng Dân: Diệp Dũng, trùm tài chính khét tiếng thành Hồ và màn cứu nguy của ông Bí thư Thành uỷ… Diệp Dũng không chỉ đứng sau thương vụ thu tóm Saigon Co.op mà còn ra tay vơ vét một số mảnh đất công ở thành Hồ. Diệp Dũng thật sự đã có lúc gặp nguy hiểm khi Thanh tra thành hồ điều tra thương vụ Saigon Co.op, đến nỗi phải xin rút khỏi HĐQT của Công ty này, nhưng ông Nguyễn Thiện Nhân, lúc đó là Bí thư Thành ủy TP HCM đã ra tay cứu Diệp Dũng. Nay cái ghế Bí thư thành Hồ đã về tay ông Nguyễn Văn Nên, liệu mối nguy với Dũng có trở lại?

Mời đọc thêm: Những ai ‘góp siêu tốc’ 3.597 tỉ đồng vào Saigon Co.op? (TN). – Chuỗi siêu thị Saigon Co.op giảm giá hơn 1.000 mặt hàng (TT). Mời đọc lại: Diệp Dũng – Doanh nhân gốc Hoa – Chủ tịch Saigon Co.op là ai? (CafeLand). 

***

Thêm một số tin: Một tổng biên tập mất ghế vì đụng đến bí thư Đắk Lắk (NV). – Tổ chức Theo dõi Nhân quyền Quốc tế kêu gọi Nhật dừng tài trợ cho công an Việt Nam (RFA). – Vụ đại ca Mười Thu gây tai nạn chết người: Người nhận tội thay có vi phạm pháp luật?(DV). – Tấn công bằng dao ở Nice: Pháp nâng báo động khủng bố lên cấp cao nhất— Bầu cử tổng thống Mỹ: Trump, Biden chạy đua nước rút — Bầu cử Mỹ 2020 : Texas dẫn đầu bỏ phiếu sớm, cử tri trẻ đông kỷ lục — Người Việt tại Mỹ cũng bị chia rẽ vì bầu cử tổng thống (RFI). – Họ bất đồng sâu sắc về chính trị. Tình chị em níu họ khỏi sự chia rẽ (VOA).